Ẩn ý về tính cấp bách trong tựa đề phim có chút mỉa mai, bởi vì phim diễn ra những 3 giờ 16 phút, sức nặng kịch tính được tích lũy qua những cuộc trò chuyện dài, những khoảnh khắc im lặng chậm rãi và nhịp sống thường nhật bên trong một viện dưỡng lão ở Paris.

Ryusuke Hamaguchi (giữa) trên trường quay All of a Sudden

Câu chuyện theo chân Marie-Lou Fontaine (Virginie Efira), giám đốc một trung tâm chăm sóc ở ngoại ô Paris, đang nỗ lực giới thiệu Humanitude, triết lý chăm sóc của Pháp coi người cao tuổi mắc chứng mất trí nhớ là những con người trọn vẹn. Cơ duyên đưa cô gặp Mari Morisaki (Tao Okamoto), đạo diễn sân khấu người Nhật Bản mắc ung thư giai đoạn 4 đang ở Paris để dàn dựng một vở kịch, hai người phụ nữ bị thu hút bởi cùng một niềm tin kiên định rằng kiên trì với niềm tin của mình có thể tạo ra thay đổi thực sự.

Nguồn tư liệu cho bộ phim All of a Sudden là một cuốn sách năm 2019 gồm 20 bức thư trao đổi giữa triết gia Makiko Miyano, đang hấp hối vì bệnh ung thư, và nhà nhân chủng học Maho Isono. Đây là một tác phẩm gần như không thể chuyển thể — trừu tượng, riêng tư và không có cốt truyện tuyến tính.

Đối với Hamaguchi, 47 tuổi, chính thách thức đó đã thôi thúc anh làm việc với cuốn sách.

“Cuốn sách hầu như không có yếu tố hình ảnh nào,” anh nói với Japan Times từ văn phòng của mình ở Tokyo, hai tuần sau Liên hoan phim Cannes lần thứ 79, nơi All of a Sudden ra mắt thế giới trong phần thi chính thức và hai diễn viên chính cùng thắng giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. “Về cơ bản, đó là trao đổi tâm tình giữa hai học giả, vì vậy những gì diễn ra rất trừu tượng, rất hàn lâm. Thách thức là làm một bộ phim có thể tiếp cận được đông đảo khán giả mà không mất đi tính chất đó.”

Virginie Efira và Tao Okamoto đảm đương thách thức đáng kể là diễn xuất một phần bằng ngôn ngữ của người kia

Hamaguchi đã dành gần hai năm suy nghĩ ý tưởng này, nhưng không tìm được điểm khởi đầu. Bước đột phá đến khi hãng sản xuất phim Cinefrance của Pháp mời anh một dự án hợp tác.

“Đó là lúc tôi ngộ ra,” anh nói. “Tôi nghĩ đến Eric Rohmer, ví dụ như phim My Night at Maud’s (1969), bộ phim được xây dựng gần như hoàn toàn dựa trên những cuộc đối thoại triết học, vậy mà vẫn thu hút được một triệu khán giả ở Pháp. Có một lượng khán giả có thể đón nhận kiểu đối thoại đó như một hình thức giải trí. Vì vậy, tôi nghĩ, nếu một trong hai nhân vật chính của tôi là người Pháp và người kia là người Nhật, và họ thực sự trò chuyện với nhau, hiện diện trực tiếp cùng nhau, không chừng có thể trở thành một bộ phim.”

Tác phẩm ra đời là phim đầu tiên của Hamaguchi được quay gần như hoàn toàn ở nước ngoài, một dự án hợp tác quốc tế mà khoảng 90% cảnh quay được thực hiện tại Paris.

Hamaguchi tiếp cận một thành phố xa lạ tương tự như cách anh tiếp cận một vùng miền xa lạ của Nhật Bản: hòa mình vào thế giới mà anh dự định quay phim.

Hai diễn viên chính cùng thắng giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất của Cannes 2026

Anh đã dành hai tháng ở Paris để nghiên cứu các cơ sở chăm sóc, tham dự các buổi huấn luyện của Humanitude và thảo luận với các diễn viên người Pháp. “Tôi luôn ngưỡng mộ Paris qua lăng kính điện ảnh Pháp,” anh nói, “nhưng chỉ ngưỡng mộ thôi thì chưa đủ để làm phim ở đó. Điều tôi cần làm là có đủ tư cách quay phim về thế giới đó — phải sống trong đó trước đã.”

Làm việc với đoàn làm phim Pháp mang đến nhiều bất ngờ. Hamaguchi nhận thấy sự thẳng thắn, chân thành và những cuộc thảo luận sôi nổi trên trường quay vừa khiến anh bối rối, nhưng cuối cùng lại mang đến sự tự do.

“Người Nhật có lẽ không thẳng thắn như vậy,” anh cười khẽ nói. “Đôi khi các diễn viên Pháp thấy cách diễn đạt của tôi là không được rõ ràng. Họ muốn phản hồi xác đáng.”

Nhưng với anh, điều gây ấn tượng nhất là quy định pháp lý về giờ làm việc. “Ở Pháp, làm thêm giờ được quy định trong hợp đồng, và nếu bạn bắt người ta làm việc quá giờ, nhà sản xuất phải trả nhiều hơn đáng kể,” anh nói. “Vì vậy, các nhà sản xuất đương nhiên có xu hướng kiểm soát lịch trình. Điều đó nghĩa là thời gian nghỉ ngơi được tích hợp vào chính hệ thống làm phim. Nhật Bản nên nghiêm túc suy ngẫm cách làm này.”

Xuyên suốt All of a Sudden là một vở kịch trong phim, vở độc diễn về Franco Basaglia, bác sĩ tâm thần người Ý đã phá bỏ hệ thống bệnh viện tâm thần của đất nước mình vào những năm 1970, do Mari đạo diễn và diễn viên người Nhật giàu kinh nghiệm Goro (Nagatsuka) thể hiện

Ở trung tâm của bộ phim — và có thể nói trong toàn bộ triết lý làm phim của Hamaguchi — chính là lời thoại. Các cảnh quay dài, các cuộc hội thoại giữa các nhân vật phức tạp và không vội vã.

Trong All of a Sudden, một cuộc trao đổi ngắn ngủi qua đêm giữa Marie-Lou và Mari diễn ra trong thời gian thực, như thể cuộc trò chuyện của họ lan ra khỏi rạp chiếu phim đi vào đường phố Paris.

“Tôi dựa cả vào lời thoại để tìm ra câu chuyện,” anh nói. “Kể cả đã có cấu trúc tổng thể, tôi vẫn cần phải tự hỏi kiểu trao đổi nào, lời lẽ và cử chỉ nào sẽ giúp hai người này đạt đến chiều sâu thân mật mà tôi cần trong một đêm duy nhất? Tôi để các nhân vật thực sự trò chuyện với nhau trên trang giấy cho đến khi chính tôi tin rằng có sự chân thực giữa họ. Nếu tôi tin, các diễn viên cũng có thể tin. Và nếu các diễn viên tin, máy quay có thể ghi lại.”

Sự ăn ý giữa Efira và Okamoto, thể hiện rõ trong những cảnh quay dài, đã phát triển một cách tự nhiên trong quá trình sản xuất. Nhưng họ gặp nhau lần đầu qua cuộc gọi video, thiết thực hơn.

Sự ăn ý giữa Efira và Okamoto, thể hiện rõ trong những cảnh quay dài, đã phát triển một cách tự nhiên trong quá trình sản xuất

“Tôi không biết liệu đó có phải là rung động ngay lập tức hay không,” Hamaguchi nói. “Cả hai đều đang dò dẫm. Nhưng một khi bắt đầu quay phim, hầu như họ luôn ở bên nhau, cùng nhau chờ đợi giữa các cảnh quay, phụ thuộc vào nhau trong mỗi cảnh. Diễn xuất là sự phụ thuộc lẫn nhau. Bạn cần người kia. Tôi nghĩ cả hai đều cảm nhận điều đó sâu sắc, và dần dần, mà không cần bất kỳ can thiệp nào từ tôi, giữa họ đã hình thành mối liên kết vô cùng mạnh mẽ.”

Cả hai nữ diễn viên còn đảm đương thách thức đáng kể là diễn xuất một phần bằng ngôn ngữ của người kia. Efira học tiếng Nhật, trong khi Okamoto và diễn viên kỳ cựu Kyozo Nagatsuka diễn các cảnh bằng tiếng Pháp. Hamaguchi khẳng định điều anh muốn không phải là bắt chước ngữ âm mà là thấu hiểu thực sự. Anh yêu cầu Efira nắm bắt ý nghĩa của những từ tiếng Nhật mà cô đang nói để cô có thể trò chuyện thực sự với Okamoto, chứ không chỉ đơn thuần là diễn cùng.

Xuyên suốt All of a Sudden là một vở kịch trong phim, một vở độc diễn về Franco Basaglia, bác sĩ tâm thần người Ý đã phá bỏ hệ thống bệnh viện tâm thần của đất nước mình vào những năm 1970, do Mari đạo diễn và do diễn viên người Nhật giàu kinh nghiệm Goro (Nagatsuka) thể hiện.

Marie-Lou Fontaine (Virginie Efira, giữa), giám đốc một trung tâm chăm sóc ở ngoại ô Paris, nỗ lực giới thiệu Humanitude, triết lý chăm sóc của Pháp coi người cao tuổi mắc chứng mất trí nhớ là những con người trọn vẹn

Marie-Lou đấu tranh để đưa Humanitude đi vào một cơ sở không mấy nhiệt tình còn Mari lấy hoạt động sáng tạo làm cách chống lại bệnh tật, theo nghĩa nào đó, đều là những cuộc chiến biến điều không thể thành có thể.

“Những gì Basaglia đã làm, những gì Humanitude thực hành và những gì Isono thể hiện trong những bức thư gốc, tất cả đều xoay quanh cùng một điều,” Hamaguchi nói. “Đó là cách chúng ta đối xử với người khác. Làm sao trả lại cho họ cá tính riêng. Phản hồi với ai đó, phản hồi một cách chân thành, chính là điều giữ cho họ là con người. Và điều đó sẽ quay lại bạn. Kích hoạt ở bạn.”

Theo Hamaguchi, triết lý này mở rộng đến bản thân ngành điện ảnh. Trong một ngành công nghiệp điện ảnh mà anh miêu tả là thường không xem diễn viên là con người trọn vẹn, biến họ thành vật chứa đựng cảm xúc được đóng gói sẵn, thì phương pháp làm việc của anh lại gần gũi hơn với nguyên tắc của Humanitude: thời gian, sự chú ý và sẵn lòng thay đổi qua các cuộc gặp gỡ.

“Diễn xuất là sự phụ thuộc lẫn nhau. Bạn cần người kia. Tôi nghĩ cả hai đều cảm nhận điều đó sâu sắc, và dần dần, mà không cần bất kỳ can thiệp nào từ tôi, giữa họ đã hình thành mối liên kết vô cùng mạnh mẽ.” Ảnh: Ryusuke Hamaguchi và hai nữ diễn viên chính trên trường quay

All of a Sudden thấm đẫm nhận thức thời gian đang cạn kiệt, một chủ đề đặc biệt nặng ký. Hamaguchi gợi ý rằng, sau khi chúng ta ra đi, điều còn lại không phải là những gì chúng ta đã đạt được hay bảo vệ, mà là những mối dây liên kết mà chúng ta đã tạo ra, những mối liên kết mà, nếu may mắn, sẽ không chỉ ở chúng ta mà đến được khán giả.