Tin tức

Những điều cần biết về The Social Reckoning

28/10/2026

Bộ phim chính kịch năm 2010 The Social Network, kể về nguồn gốc của Facebook, đã thắng ba giải Oscar và trở thành một hiện tượng văn hóa nhờ cách khắc họa những tính toán kinh doanh tàn nhẫn và tư duy “thắng làm vua” của văn hóa giới công nghệ.

Jeremy Strong vai Mark Zuckerberg trong một cảnh phim The Social Reckoning

Vì vậy, kỳ vọng dành cho phần tiếp theo, The Social Reckoning, hiện đang chiếu rạp, rất cao. Bộ phim, do Aaron Sorkin (biên kịch của phần trước) viết kịch bản và đạo diễn, kể về cựu kỹ sư Facebook Frances Haugen. Vào năm 2021, cô đã nỗ lực buộc công ty, lúc đó đã đổi tên thành Meta, phải chịu trách nhiệm vì đã giảm nhẹ những gì họ biết về tác động có hại mà các trang mạng xã hội của họ gây ra cho người dùng.

Giám đốc điều hành của Meta, Mark Zuckerberg, do Jeremy Strong thủ vai, còn Mikey Madison đóng vai Haugen. Jeremy Allen White đóng vai phóng viên của tờ The Wall Street Journal được Haugen nhờ giúp vạch trần những bí mật của Facebook và Instagram thuộc sở hữu của Meta.

Dưới đây là những điều cần biết về các cáo buộc và phản hồi của công ty.

Facebook bị cáo buộc gì?

Mikey Madison (phải) đóng vai người tố cáo Facebook và Jeremy Allen White thủ vai phóng viên mà cô đã chia sẻ tài liệu

Ưu tiên tăng trưởng và lợi nhuận hơn sự an toàn của người dùng. Bài báo của The Wall Street Journal đã ghi nhận một hệ thống hai cấp, trong đó một số người nổi tiếng và chính trị gia được miễn trừ các quy tắc kiểm duyệt nội dung tiêu chuẩn, đồng thời tiết lộ công ty này nhận thức rằng Instagram làm trầm trọng mặc cảm ngoại hình ở các cô gái và Facebook đang phải đối mặt với vấn đề thông tin sai lệch về vaccine lớn hơn nhiều so với họ thừa nhận, cùng nhiều vấn đề khác.

Phát ngôn viên của Facebook đã phản hồi trên Twitter: “Như chính tờ The Wall Street Journal đã nêu rõ, chúng tôi có một nhóm chuyên gia giúp phát hiện ra các mô hình hành vi gây hại để có thể ngăn chặn. Có thể nói, chúng tôi có nhiều chuyên gia và nguồn lực dành cho công việc này hơn bất kỳ công ty công nghệ tiêu dùng nào khác trên thế giới.”

Bằng chứng là gì?

Haugen đã chia sẻ hơn 20.000 tài liệu nội bộ, báo cáo nghiên cứu, các thảo luận trực tuyến của nhân viên và bản nháp các bài thuyết trình cho ban quản lý cấp cao với phóng viên Jeff Horwitz của tờ The Wall Street Journal. Chúng trở thành cơ sở cho loạt bài điều tra gây chấn động đăng tải vào năm 2021, được biết đến với tên gọi “Hồ sơ Facebook”.

Aaron Sorkin (trái) chỉ đạo Mikey Madison trên trường quay

Facebook đã phản hồi thế nào?

Facebook bắt đầu chiến dịch quan hệ công chúng lẫn chiến dịch nội bộ, lập luận rằng các tài liệu đã bị đánh cắp và khẳng định chúng đưa ra cái nhìn sai lệch về nghiên cứu của công ty. Zuckerberg đã đăng thư ngỏ trên nền tảng của mình, phủ nhận việc Facebook cố tình quảng bá nội dung gây chia rẽ hoặc có hại. Anh bảo vệ chương trình nghiên cứu nội bộ của công ty, nói nó được thiết kế để giúp giải quyết chứ không phải để che giấu các vấn đề phức tạp.

Facebook cũng cho biết họ đang tạm dừng phát triển ứng dụng Instagram dành riêng cho trẻ em từ 13 tuổi trở xuống. Và họ đã bắt đầu điều chỉnh thuật toán xếp hạng tin tức nhằm giảm thiểu lan truyền thông tin sai lệch và nội dung bạo lực.

Frances Haugen là ai?

Haugen, tốt nghiệp Trường Kinh doanh Harvard, được Facebook tuyển dụng vào năm 2019. Với vai trò quản lý sản phẩm trong nhóm bảo vệ tính toàn vẹn dân sự, cô đã nghiên cứu cách thuật toán của Facebook thúc đẩy thông tin sai lệch và bị các đối thủ nước ngoài lợi dụng trong các chiến dịch tuyên truyền.

Nhưng Facebook đã giải tán nhóm này sau cuộc bầu cử năm 2020, và không lâu sau đó, mạng xã hội đã góp phần thúc đẩy vụ tấn công vào Điện Capitol Hoa Kỳ ngày 6 tháng 1. Haugen lo ngại Facebook và Instagram dường như đang ưu tiên lợi nhuận hơn an toàn công cộng. Trước khi rời công ty vào tháng 5 năm 2021, cô đã sao chép hàng nghìn trang tài liệu nội bộ và chia sẻ chúng với tờ The Wall Street Journal.

Hậu quả của những tiết lộ này là gì?

Haugen đã làm chứng trước Quốc hội, nơi đã mở các cuộc điều tra về tác động của Facebook và Instagram đối với sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên và hoạt động của Facebook tại Trung Quốc, cùng nhiều vấn đề khác.

Năm 2023, Tổng chưởng lý bang New Mexico, Raúl Torrez, đã đệ đơn kiện mang tính bước ngoặt chống lại Meta về an toàn trẻ em, cáo buộc công ty này đánh lừa người dùng về sự an toàn của Facebook, Instagram và WhatsApp, và các quy trình lỏng lẻo đã cho phép những kẻ xâm hại tình dục liên lạc với trẻ vị thành niên.

Strong và Bill Burr trong một cảnh phim

Sau đó, vào tháng 8, một thẩm phán đã phán quyết Meta phải trả các khoản tiền phạt tổng cộng gần 1 tỉ USD và phải cải tiến nền tảng của họ an toàn hơn cho người dùng trẻ tuổi.

Meta cho biết họ sẽ kháng cáo quyết định này. “Chúng tôi nỗ lực hết sức để giữ an toàn cho người dùng trên các nền tảng của mình và đã minh bạch về những thách thức trong việc xác định và loại bỏ những kẻ xấu và nội dung độc hại,” Andy Stone, phát ngôn viên của công ty, cho biết trong một tuyên bố. “Chúng tôi vẫn tin tưởng vào thành tích bảo vệ thanh thiếu niên trực tuyến của mình và sẽ tiếp tục tự bảo vệ mình trước những cáo buộc xuyên tạc sự thật.”

California, Colorado, Kentucky và New Jersey đã đệ đơn kiện Meta lên tòa án liên bang, cáo buộc công ty này cố tình gây nghiện mạng xã hội cho giới trẻ. Các tiểu bang này yêu cầu khoản tiền phạt và điều chỉnh các nền tảng của công ty lên tới khoảng 200 tỉ USD, nhưng Meta đã đạt được thỏa thuận dàn xếp lên tới 17,1 tỉ USD vào tháng 8, buộc công ty phải thực hiện những thay đổi lớn liên quan đến cáo buộc gây nguy hiểm cho trẻ em bằng các nền tảng gây nghiện. Trong số các nhượng bộ khác, công ty đã đồng ý ngừng tính năng cuộn vô tận và áp đặt giới hạn thời gian hai giờ mỗi ngày trên Instagram và Facebook.

Từ trái qua: Mark Zuckerberg (Jeremy Strong), phóng viên The Wall Street Journal (Jeremy Allen White) và người tố giác Frances Haugen (Mikey Madison)

Thanh thiếu niên, các học khu và các tổng chưởng lý đã đệ trình hàng nghìn đơn khiện khác, cáo buộc các nền tảng và tính năng của Meta, như cuộn vô tận, đã gây tác hại trên diện rộng.

Hiện giờ Haugen đang ở đâu?

Sau khi rời Facebook, Haugen chuyển đến Puerto Rico và thành lập tổ chức phi lợi nhuận Beyond the Screen, với mục tiêu làm cho các nền tảng mạng xã hội an toàn hơn và minh bạch hơn.

Dịch: © Phương Hà @Quaivatdienanh.com
Nguồn: The New York Times