Khi Los Angeles dần lùi xa ánh hào quang điện ảnh như một ngôi sao
Hollywood già nua, phải chăng đã tới thời London tỏa sáng? Từ Quả Cầu
Vàng đến Oscar, phim điện ảnh Anh như Hamnet và phim bộ truyền hình như Adolescence cùng các ngôi sao đã càn quét nhiều bảng xếp hạng.
Tài năng Anh Quốc được tôn vinh từ lâu, nhưng hiện nay khác biệt là ở số
lượng xuất phẩm được sản xuất ở Anh — và sự chú ý mà nó tạo ra. Phim
tài liệu giả tưởng về chuyến lưu diễn của Charli xcx,
The Moment, được quay vào đỉnh điểm cơn sốt
Brat năm ngoái tại London, và ca sĩ nói, “Sẽ cảm thấy giả tạo nếu [chúng tôi quay phim] ở bất kỳ nơi nào khác.”

|
Diễn viên người Ireland Jessie Buckley đã thắng giải Oscar cho vai diễn trong phim Hamnet, được quay chủ yếu ở Herefordshire
|
Với thủ đô London là tâm điểm phục hưng điện ảnh Anh mới, Charli không phải là người duy nhất đang có khoảnh khắc tỏa sáng.
Theo
Đơn vị Nghiên cứu và Thống kê của Viện Điện ảnh Anh, tổng cộng 6,5 tỉ
bảng Anh đã được chi vào sản xuất phim và truyền hình cao cấp tại Vương
quốc Anh từ tháng 10 năm 2024 đến tháng 9 năm 2025, trong khi Film
London cho biết có 10 tỉ bảng Anh đầu tư vào ngành công nghiệp điện ảnh
London trong năm năm qua. Tổ chức này cho biết thêm, mỗi ngày có khoảng
27 đoàn làm phim đang quay phim tại các địa điểm trong thành phố; hiện
tại, con số đó bao gồm các phim
The Beatles — A Four-Film Cinematic Event của Sam Mendes,
Narnia: The Magician’s Nephew của Greta Gerwig và
Avengers: Doomsday, cũng như phim bộ truyền hình đình đám
Lord of the Rings: The Rings of Power và
Tomb Raider mới của Phoebe Waller-Bridge.
Hệ
thống phim trường bậc nhất trải rộng khắp thủ đô, từ Pinewood và Ealing
đến khu phức hợp Shinfield tiên tiến gần Reading (được hãng phim
Hollywood Lucasfilm sử dụng, vừa hoàn thành
Star Wars: Starfighter,
với Ryan Gosling đóng chính); trong khi đó, các công ty hậu kỳ ở Soho
chưa bao giờ bận rộn đến thế. Theo công ty cung cấp dữ liệu ngành
Luminate, Anh hiện đã trở thành địa điểm làm phim phổ biến nhất ngoài Mỹ
và Canada; 71 phim điện ảnh và truyền hình đã được quay tại đây năm
ngoái.

|
Dòng tiền đầu tư phim ảnh đang đổ vào thủ đô — và Lollywood đang
trên đường cạnh tranh với Hollywood để trở thành mái nhà cho điện ảnh
|
“Sau khi đình trệ trong thời kỳ Covid,” nhà thiết kế trang phục Natalie
Willis-Fox ở London cho biết, “giờ đang có rất nhiều công việc trong các
dự án lớn hơn nhiều như các phim
Wicked [chủ yếu quay tại Sky
Studios Elstree], có nghĩa là ổn định việc làm và bền vững hơn cho các
đoàn làm phim. Phim trường mới mở liên tục, trong khi những phim trường
khác mở rộng và đã được các nền tảng phát trực tuyến đặt trước dài hạn.
Mọi người cảm thấy lạc quan về việc gia nhập ngành công nghiệp lúc này.”
Bên
kia Đại Tây Dương thấy hết những chuyện này. Vào tháng 5 năm 2025, theo
Luminate, do “suy giảm đáng kể” và “rõ rệt” trong hoạt động quay phim —
Luminate tiết lộ chỉ có 83 phim lẻ và phim truyền hình được sản xuất
tại Los Angeles vào năm 2025, giảm 24% so với năm 2024 —
The Hollywood Reporter tuyên bố London đã trở thành “Hollywood mới”.
“London chắc chắn có sức hút của các ngôi sao, nhưng theo một cách khác với Hollywood,” nhà làm phim Price James, đạo diễn của
You Cannot Kill David Arquette,
hiện đang sống và làm việc luân phiên giữa Los Angeles và London, cho
biết. “London từ lâu đã được coi là nơi có đội ngũ làm phim tốt nhất thế
giới. Đặc biệt, đội ngũ quay phim ở đây rất cừ, và cả hiệu ứng hình ảnh
nữa; chính sự chuyên nghiệp và kỹ năng tận tâm đó, cùng với một số phim
trường đẳng cấp thế giới như Pinewood và Shepperton, đã khiến các đạo
diễn từ Stanley Kubrick đến James Cameron luôn chọn quay phim ở đây.”

|
Harris Dickinson, Paul Mescal, Barry Keoghan và Joseph Quinn sẽ vào vai các thành viên nhóm The Beatles
|
Nhưng trong khi vẫn giữ gìn di sản đó, khác biệt hiện nay là cảm giác
Anh đang đi đầu trong những xu hướng mới mẻ và thú vị, tất nhiên được
thúc đẩy bởi sự bùng nổ các dịch vụ phát trực tuyến. Năm 2024, Đơn vị
Nghiên cứu và Thống kê của Viện Phim Anh (BFI) tiết lộ 65% kinh phí sản
xuất phim của Anh đến từ năm hãng phim lớn của Mỹ — và ba gã khổng lồ
phát trực tuyến của Mỹ: Netflix, Apple và Amazon.
Amazon Prime
Video đã không ngần ngại mở rộng kể từ khi ra mắt ở Anh năm 2014, và đã
mua lại Bray Studios cùng với hợp đồng thuê dài hạn các phim trường ở
Shepperton — và sau khi mua MGM năm 2021, hiện họ nắm toàn quyền kiểm
soát sáng tạo thương hiệu James Bond, một trong những tựa phim di sản
lớn nhất của Anh. Trong khi đó, gần đây một phát ngôn viên của Netflix
đã nói với
Variety: “Netflix đóng góp đáng kể cho nền kinh tế
Anh — đầu tư 6 tỉ USD trong bốn năm qua… Chúng tôi cam kết lâu dài và
đầu tư ở đây nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác ngoài Mỹ.” Disney+ và
Apple cũng được cho là đã đầu tư mạnh vào phim trường, nhân viên và các
hoạt động ở Anh.
Hãng phim có lượng fan cuồng tín A24 đã tăng
cường hiện diện ở London, từ bổ sung các giám đốc điều hành từ BBC vào
đội ngũ của mình; đến tiếp quản các địa điểm văn hóa nổi tiếng của thủ
đô, như sự kiện kéo dài một tuần A24/7 năm ngoái tại Prince Charles
Cinema. Không ngẫu nhiên mà Charli xcx hợp tác với hãng phim này trong
bộ phim
The Moment nói trên.

|
Lý do London là Hollywood mới
|
Nói đơn giản, London dường như là trung tâm của vũ trụ văn hóa, đặc biệt
là trong bối cảnh Mỹ thời kỳ Donald Trump hiện tại. Và điều đó nghĩa là
các ngôi sao hạng A đã rời khỏi Los Angeles — và nước Mỹ nói chung — di
cư sang London. “Số người chuyển đến từ Mỹ và đặc biệt là từ California
tăng mạnh,” Daniel Daggers, một cố vấn bất động sản cao cấp, sáng lập
và CEO của DDRE Global, cho biết, “đặc biệt là những người trong ngành
giải trí, bất kể là ca sĩ, diễn viên hay người có tầm ảnh hưởng lớn.”
Những năm gần đây đã chứng kiến các biểu tượng Hollywood chuyển đến Anh, như cha đẻ của
Star Wars,
George Lucas (đã mua một biệt thự trị giá 40 triệu bảng Anh ở St John’s
Wood) và Ryan Reynolds cùng Blake Lively (đã mua một ngôi nhà trị giá 4
triệu bảng Anh ở phía tây nam London), cũng như nhà sáng tạo
Girls, Lena Dunham, đã viết thư tình gửi thành phố này với phim bộ Netflix năm 2025
Too Much; được quay ở Hoxton và Nunhead. Ngôi sao
Spider-Man,
Zendaya, dành thời gian sống giữa Mỹ và Richmond cùng chồng Tom
Holland, đã giải thích sức hút của thành phố: “Khi tôi đến Anh, tôi
không còn cảm thấy mình là khách du lịch nữa. Tôi hiểu tiếng lóng của
người Anh, tôi hiểu văn hóa, và tôi biết
‘tách trà ngon’ làm đầu câu chuyện. Thực sự như trở về nhà, và tôi yêu mến người dân nơi đây.”
|
Kinh đô điện ảnh bên bờ sông Thames… Đầu tư nước ngoài vào phim ảnh tăng mạnh
Vị
thế là một trong những trung tâm sản xuất phim và truyền hình hàng đầu
thế giới của London càng được củng cố nhờ đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực
này của Anh tăng 24% năm ngoái, lên tới 5,8 tỉ bảng Anh. Số liệu mới
nhất từ Viện Điện ảnh Anh Quốc cho thấy đầu tư nước ngoài vào ngành làm
phim — chủ yếu từ Hollywood — đã tăng 35% lên 2,51 tỉ bảng Anh. Trong số
58 phim truyện được các hãng phim nước ngoài đầu tư nhưng được sản xuất
tại Anh năm ngoái có Wuthering Heights và Avengers: Doomsday. Jonathan Prynn |
Nhà sản xuất người Mỹ của bộ phim
The Moment, David Hinojosa, chia sẻ với
Screen Daily
tại Liên hoan phim Sundance: “Tôi rất thích quay phim ở Anh. Tôi đang
cố gắng viết lại kịch bản để có thể thực hiện ở đó. Đó là một nền văn
hóa trân trọng điện ảnh. Và họ biết cách hỗ trợ ngành công nghiệp này.”
Tuy
nhiên, bất chấp suy giảm rõ rệt, ảnh hưởng của Hollywood lên ngành công
nghiệp này vẫn còn mạnh. “Ngân sách ở London vốn dĩ ít hơn,” James,
hiện đang chào bán một phim truyền hình hài thô tục độc lập lấy bối cảnh
London, giải thích. “Phim thường được thực hiện ở đây, nhưng tiền bạc
và hoạt động kinh doanh vẫn tập trung ở Hollywood.”
Các ưu đãi
thuế mà Vương quốc Anh dành cho ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ thuộc hàng
ưu đãi hấp dẫn nhất thế giới. Giá trị ròng của khoản giảm thuế có thể
lên tới 39,75%.

|
Alfred Hitchcock quay phim Frenzy ở Covent Garden
|
Thoạt trông thì rất tốt cho Vương quốc Anh, nhưng đã dẫn đến một “căng
thẳng” trong ngành, theo lời giải thích của Louise Tutt, phó thư ký tòa
soạn
Screen International: “Lĩnh vực đầu tư của Vương quốc Anh,
về cơ bản phục vụ ngành công nghiệp Mỹ và lĩnh vực sáng tạo độc lập
trong nước, đang gặp khó khăn, sau nhiều năm các dự án sản xuất có chi
phí cao đổ vào và đẩy chi phí đoàn làm phim, diễn viên và trường quay
tăng cao.” Nói cách khác, Hollywood đổ thêm tiền vào lại làm tăng chi
phí cho toàn ngành công nghiệp phim và truyền hình nguyên tác của Anh,
vốn có ngân sách không thể cạnh tranh với Los Angeles.
Dẫn tới
hiệu ứng dây chuyền đối với các đoàn làm phim điện ảnh và truyền hình ở
London, nơi giá cả có thể biến động mạnh. Nhà thiết kế bối cảnh Prue
Howard, từng làm việc cho bộ phim
Bugonia của Yorgos Lanthimos
(được quay tại một ngôi nhà trong rừng ở Henley) vừa được đề cử Oscar
gần đây, cho biết bà “thận trọng” về tình trạng của ngành công nghiệp
này: “Tôi cho rằng công việc trong ngành công nghiệp điện ảnh ở London
vẫn còn khó đoán. Giá cả của chúng tôi chưa tăng lên — vốn đã chững lại
khoảng ba năm trước, và tôi nhận thấy thay vì mọi người cùng nhau [tuân
thủ một mức giá tiêu chuẩn cho các nhóm sản xuất], cảm giác như mạnh ai
nấy làm.”

|
Emma Stone đóng vai chính trong phim Bugonia
|
Là một cỗ máy tạo thương vụ và đưa ngôi sao lên tầm cao mới có bề dày
lịch sử hàng trăm năm, rõ ràng Hollywood vẫn nắm giữ uy tín và quyền lực
không thể phủ nhận — kể cả khi công việc sản xuất đang được thuê ngoài.
Nhưng với hệ sinh thái hiện tại không bền vững, có lẽ Vương quốc Anh
cần nhìn sang ngành công nghiệp điện ảnh của Pháp hoặc Hàn Quốc, có hệ
thống sản xuất hai cấp; một dành cho đầu tư nước ngoài; và một dành cho
sản xuất trong nước, được hưởng chi phí thấp hơn và ưu đãi thuế tốt hơn.
Ngoài ra, chính phủ có thể xem xét áp thuế những khoản đầu tư khổng lồ
của các hãng phim Hollywood — như ở Pháp — số tiền thu được có thể được
sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, từ quỹ phát triển trong nước hoặc
chương trình đào tạo nghề đến hỗ trợ chăm sóc con em của người làm việc
trong ngành.
Thành công vươn tầm quốc tế gần đây của
Adolescence, và trước đó là
Baby Reindeer của Richard Gadd hay
I May Destroy You
của Michaela Coel, chứng minh rằng khi hệ thống truyền hình và điện ảnh
phối hợp với những tài năng sáng giá nhất của nước Anh, có lẽ kỷ nguyên
vàng mới cho điện ảnh London sắp đến.

|
Owen Cooper, ngôi sao của phim bộ Netflix Adolescence, trở thành Ảnh đế Emmy trẻ tuổi nhất (15 tuổi)
|
Cái kết của Hollywood chưa đến, nhưng tất cả mọi cặp mắt đều đang đổ dồn về London để xem chuyện gì tiếp theo.
Dịch: © Phương Hà @Quaivatdienanh.com
Nguồn: The Standard