Phim Nhật thống trị phòng vé nội địa năm 2023, chiếm tám trong số những
phim có doanh thu cao nhất năm tính đến ngày 13 tháng 12 năm 2023, theo
trang tin giải trí Pick Scene.
Ở vị trí đầu bảng là
The Super Mario Bros. Movie, phim hoạt
hình dựa trên trò chơi biểu tượng của Nintendo. Phim đã thu về 14 tỉ yen
(95 triệu USD) sau khi phát hành vào tháng 4 năm 2023. Thành công vang
dội trên toàn thế giới, thu về tổng cộng 1,362 tỉ USD, sự đón nhận nhiệt
tình ở Nhật Bản, nơi Super Mario ra đời, không có gì đáng ngạc nhiên.
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-1.jpg)
Sự đón nhận nhiệt tình ở Nhật Bản, nơi Super Mario ra đời, không có
gì đáng ngạc nhiên. Ảnh: “Nhà hát Mario” đặc biệt ở Tokyo. Toàn bộ khu
vực được trang hoàng đủ loại trang trí Mario
|
Cả ba phim ăn khách nhất phòng vé đều là phim hoạt hình, dấu hiệu mới
nhất cho thấy sức mạnh lâu dài của thể loại này tại thị trường Nhật Bản.
Ở vị trí thứ 2, với 13,8 tỉ yen, là
Detective Conan: Black Iron Submarine, phim thứ 26 trong chuỗi
Detective Conan kể
về cuộc phiêu lưu của một thám tử thiên tài vị thành niên bị mắc kẹt
trong cơ thể thời thơ ấu. Con số này đã lập kỷ lục trong chuỗi, đánh bại
mức 9,78 yen do
Detective Conan: The Bride of Halloween xác lập năm 2022.
Vị trí thứ 3, với 8,6 tỉ yen, là
The Boy and the Heron,
phim bán tự truyện của Hayao Miyazaki lấy bối cảnh Thế chiến hai, kể về
một cậu bé bước vào thế giới khác. (Trên một số bảng xếp hạng, phim
đứng đầu là
The First Slam Dunk, thu về 15,5 tỉ yen sau khi phát hành vào tháng 12 năm 2022.)
The Boy and the Heron
đã đưa Miyazaki 82 tuổi ra khỏi thời kỳ nghỉ hưu, khởi chiếu vào tháng 7
mà không có quảng bá trước phát hành như thông thường, chiến thuật mà
nhà sản xuất và cộng sự lâu năm của Miyazaki Toshio Suzuki cho biết là
nhằm khơi gợi người hâm mộ quan tâm đến phim, vốn chưa được xem phim nào
của Miyazaki từ sau
The Wind Rises năm 2013.
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-2.jpg)
Detective Conan: Black Iron Submarine, phim thứ 26 đã lập kỷ lục trong chuỗi với 13,8 tỉ yen
|
Mặc dù ở Nhật Bản,
The Boy and the Heron không đạt được cột mốc
10 tỉ yen mà các phim của Miyazaki thường xuyên vượt qua, nhưng phim đã
đứng đầu phòng vé Bắc Mỹ vào cuối tuần mở màn với 12,8 triệu USD, trở
thành phim hoạt hình nguyên tác đầu tiên dẫn đầu phòng vé Mỹ và Canada.
(Đóng góp thêm cho một tháng xuất sắc của điện ảnh Nhật Bản,
Godzilla Minus One
trở thành phim người đóng Nhật Bản có doanh thu cao nhất từ trước đến
nay ở Bắc Mỹ sau khi phát hành ở nước ngoài vào ngày 1 tháng 12.)
Phim người thật đóng có thứ hạng cao nhất năm ở Nhật Bản, đứng thứ tư với 5,5 tỉ yen, là
Kingdom III: Flame of Destiny
của Shinsuke Sato. Đây là phần ba trong chuỗi phim hành động cổ trang
lấy bối cảnh Trung Quốc dựa trên truyện tranh đình đám của Yasuhisa
Hara. Giống như hai phần đầu tiên, phim có dàn diễn viên toàn người Nhật
do Kento Yamazaki thủ vai chính Tần, một cựu nô lệ với tham vọng trở
thành một vị tướng vĩ đại và thống nhất Trung Quốc.
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-3.jpg)
Dù là sự trở lại làm phim của Hayao Miyazaki nhưng The Boy and the Heron
đã không đạt được cột mốc 10 tỉ yen mà các phim hoạt hình được yêu
thích của ông từng thường xuyên vượt qua, nhưng lại đứng đầu phòng vé
Bắc Mỹ và trở thành phim hoạt hình nguyên tác đầu tiên dẫn đầu phòng vé ở
Mỹ và Canada
|
Về giải thưởng, đạo diễn kỳ cựu Hirokazu Kore-eda một lần nữa chứng minh
ông có thể làm hài lòng cả giới phê bình lẫn khán giả với
Monster. Sau khi ra mắt tại Liên hoan phim Cannes, đem về cho biên kịch Yuji Sakamoto giải kịch bản xuất sắc nhất,
Monster
đã kiếm được 2,2 tỉ yen ở phòng vé Nhật Bản, trở thành phim thành công
nhất trong nước của Kore-eda kể từ phim giả tưởng gia đình năm 2010
Shoplifters.
Phim cũng nhận được những đánh giá tích cực nhờ câu chuyện nhiều tầng
lớp về một bà mẹ đơn thân (Sakura Ando) đối đầu với một giáo viên không
có lòng thông cảm (Eita Nagayama) khi cậu con trai nhỏ của cô bắt đầu
hành xử kỳ quặc.
Nhưng đạo diễn Nhật Bản được cho là gây chú ý
lớn nhất tại các liên hoan phim quốc tế năm ngoái là Ryusuke Hamaguchi,
phim mới của ông,
Evil Does Not Exist, đã thắng giải thưởng ban
giám khảo Liên hoan phim Venice cùng nhiều giải thưởng khác. Vốn đã
được ca ngợi là bậc thầy hiện đại phim tâm lý
Drive My Car năm 2021, đoạt giải Oscar phim quốc tế hay nhất, lúc đầu Hamaguchi thai nghén
Evil Does Not Exist là phim ngắn để trình chiếu tại buổi hòa nhạc của ca sĩ kiêm nhạc sĩ Eiko Ishibashi, nhưng cuối cùng biến nó thành phim dài.
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-4.jpg)
Kento Yamazaki trong phim Kingdom III: Flame of Destiny
|
Câu chuyện, bắt đầu với việc một cặp đại diện tổ chức tìm kiếm tài năng ở
Tokyo đang cố gắng bán một cộng đồng miền núi đầy hoài nghi trên một
trang mạng cắm trại, vượt ra khỏi bối cảnh tương phản người dân nông
thôn và thành phố theo những cách hấp dẫn đầy cảm xúc và cao trào bí ẩn,
Evil Does Not Exist đem đến nhiều suy ngẫm.
“Đây không
phải là loại phim mà khán giả đặt câu hỏi và nhà làm phim trả lời,”
Hamaguchi nói trong một phỏng vấn. “Nhưng tôi hy vọng những câu hỏi đó
sẽ đọng lại lâu dài trong khán giả.”
Trong khi đó, câu chuyện lớn
nhất ngành giải trí năm ngoái là sự sụp đổ của công ty quản lý tài năng
Johnny & Associates hùng mạnh một thời sau những tiết lộ rằng người
sáng lập và chủ tịch lâu năm Johnny Kitagawa đã lạm dụng tình dục các
chàng trai trong nhiều thập kỷ.
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-5.jpg)
Đạo diễn Ryusuke Hamaguchi đã thắng giải thưởng ban giám khảo cho phim mới đáng suy ngẫm Evil Does Not Exist tại Liên hoan phim Venice 2023
|
Trước khi Kitagawa qua đời ở tuổi 87 vào năm 2019, cáo buộc đã xuất hiện
trên các tạp chí lá cải và sách, nhưng phương tiện truyền thông chính
thống của Nhật Bản vẫn giữ quy tắc im lặng, lo sợ công ty này sẽ trả đũa
bằng cách từ chối quyền tiếp cận danh sách tài năng nam nổi tiếng của
họ vốn có các thành viên đóng vai chính trong vô số phim điện ảnh và
phim truyền hình.
Điều này đã thay đổi vào tháng 3 với việc phát
hành một phim tài liệu của BBC thể hiện chi tiết lịch sử lạm dụng của
Kitagawa. Ngay sau đó, cựu tài năng của Johnny là Kauan Okamoto nói với
báo chí quốc tế rằng anh và nhiều thực tập sinh tuổi vị thành niên khác
đã bị Kitagawa nhắm làm mục tiêu tình dục.
Vào tháng 8, cháu gái
của Kitagawa và chủ tịch công ty Julie Keiko Fujishima đã từ chức sau
một cuộc điều tra độc lập phát hiện hàng trăm bé trai đã bị lạm dụng từ
những năm 1970 đến những năm 2010. Cuối năm đó, sau khi hàng chục nhà
tài trợ rút tài trợ, công ty này tách thành hai công ty: Smile-Up, với
sứ mệnh bồi thường cho các nạn nhân của Kitagawa và Starto
Entertainment, xử lý mọi hoạt động kinh doanh tài năng và giải trí.
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-6.jpg)
Vượt ra khỏi bối cảnh tương phản người dân nông thôn và thành phố theo những cách hấp dẫn đầy cảm xúc và cao trào bí ẩn, Evil Does Not Exist đem đến nhiều suy ngẫm
|
Một cuộc tranh cãi gây chú ý khác nảy sinh với việc phát hành đồng thời ở Mỹ phim hài màu hồng có sức lan tỏa của Greta Gerwig,
Barbie và
Oppenheimer
của Christopher Nolan, một phim dài ba giờ về người tạo ra bom nguyên
tử. Khi xuất hiện nhiều meme chế về hai phim này, người Nhật đã phàn nàn
trên mạng xã hội, lập luận rằng các meme Barbenheimer làm sáng tỏ vụ
đánh bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki. Sau nhiều tháng đồn đoán
liệu
Oppenheimer có lấy được ngày phát hành ở quốc gia duy nhất
trải qua cuộc tấn công hạt nhân hay không, nhà phân phối Bitters End có
trụ sở ở Tokyo đã thông báo phim sẽ ra rạp ở Nhật Bản đầu năm 2024.
Các
cuộc đình công của biên kịch và diễn viên Hollywood, kéo dài suốt năm
tháng, cũng ảnh hưởng đến Nhật Bản khi việc sản xuất phim bị đóng cửa và
hoãn phát hành, để lại khoảng trống trong lịch phát hành của các nhà
phân phối địa phương. Một cách gián tiếp, phong trào lao động này đã làm
nổi bật khoảng cách ngày càng lớn giữa biên kịch và diễn viên ở
Hollywood, những người làm việc theo quy định của công đoàn, so với các
đồng nghiệp Nhật Bản, nhiều trong số họ sống phụ thuộc như nhà thầu độc
lập, với các khoản thanh toán tùy theo ý thích bất chợt của người sử
dụng lao động. “Kết quả là một môi trường chất lượng thấp, thời gian làm
việc nhiều và lương thấp,” diễn viên kỳ cựu Kanji Furutachi cho biết.
“Hệ thống ở đây khuyến khích bóc lột.”
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-7.jpg)
Kauan Okamoto, cựu nghệ sĩ của Johnny & Associates, đã công khai
cáo buộc Johnny Kitagawa lạm dụng tình dục anh sau khi bộ phim tài liệu
của BBC về người sáng lập Johnny & Associates phát hành vào tháng
3, trong cuộc họp báo ở Tokyo ngày 8 tháng 9 năm 2023
|
Sau đó vào tháng 9, Tokyo Laboratory, nhà xử lý phim lớn đã hoạt động từ
năm 1955, tuyên bố đóng cửa vào cuối tháng 11 và thanh lý 20.000 phim
mà họ sở hữu vào cuối tháng 10 trừ phi khách hàng yêu cầu khác.
Công
ty không tiết lộ danh sách chi tiết các phim bị ảnh hưởng, chỉ nói bao
gồm nhiều thể loại khác nhau, từ phim truyện đến quảng cáo truyền hình
và chủ yếu có niên đại từ những năm 1970 đến những năm 2000.
Giữa
sự náo động sau đó, Tokyo Laboratory đã bảo vệ quyết định của mình, nói
rằng họ không có quyền hợp pháp để giao phim cho vị cứu tinh thứ ba.
Cách nói đó không xoa dịu được đạo diễn và nhà sản xuất Fran Rubel
Kuzui, có phim đầu tay năm 1988
Tokyo Pop gần đây đã được giải
cứu khỏi tình trạng lãng quên trong kho và được phục chế. “Làm vậy là
tội ác,” cô nói trong một phỏng vấn qua Zoom. “Những bộ phim đó là một
phần của văn hóa Nhật Bản.”
![](/Uploads/16/24_Feb/nvsk-2023-nhin-lai-nhat-ban-8.jpg)
Phim đầu tay Tokyo Pop (ảnh) của Fran Rubel Kuzui năm 1988 đã được cứu khỏi tình trạng lãng quên trong kho và được phục chế
|
Câu chuyện có một kết thúc có hậu: Vào ngày 30 tháng 11, có thông báo
rằng Toho Archive, thành viên của tập đoàn Toho mà Tokyo
Laboratory thuộc về, sẽ lưu trữ những phim chưa được yêu cầu. Nhưng cho
đến khi các vấn đề về quyền được giải quyết thì không ai có thể chiếu
chúng. Để tới sang năm đi, có lẽ vậy.
Dịch: © Chi Nguyễn @Quaivatdienanh.com
Nguồn: Japan Times