• Ryan Gosling trong sứ mạng Thoát khỏi tận thế có thể là phim khoa học viễn tưởng hay nhất năm

Tuy bộ phim có hầu hết các dấu hiệu của thành công — những phản hồi ban đầu đều tích cực, cốt truyện dễ hiểu — nhưng định nghĩa về thành công đang nhanh chóng thay đổi.

Ryan Gosling trong vai thầy giáo dạy môn khoa học trung học

Hiếm bộ phim nào có tựa đề phù hợp với tham vọng thương mại của nó đến vậy. Khởi chiếu vào ngày 20 tháng 3 (ở Việt Nam với tựa Thoát khỏi tận thế), Project Hail Mary có khả năng sẽ định hình bước đột phá dài một năm của Amazon MGM Studios vào thị trường phân phối phim toàn cầu chính thống. Do Phil Lord và Chris Miller (Into the Spider-Verse, 21 Jump Street) đạo diễn, với Ryan Gosling trong vai thầy giáo dạy môn khoa học trung học được gửi lên vũ trụ như niềm hy vọng duy nhất để ngăn chặn một thảm họa diệt vong, bộ phim là nỗ lực của gã khổng lồ công nghệ nhằm chứng minh cho ngành công nghiệp điện ảnh thấy rằng họ xứng đáng được đón nhận như một ông lớn trong làng điện ảnh và có thể làm được điều mà hầu hết các hãng phim truyền thống không thể: đưa một bộ phim khoa học viễn tưởng ăn khách, không thuộc bất kỳ chuỗi thương hiệu nào, với kinh phí gần 200 triệu đôla hướng tới thành công thương mại thực sự.

Mặc dù không phải nguyên tác — kịch bản của Drew Goddard là chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết ăn khách năm 2021 của Andy Weir – Project Hail Mary là tác phẩm gần nhất với một bom tấn toàn cầu độc lập, không thuộc bất kỳ phim chuỗi nào mà Hollywood đã cố gắng thực hiện kể từ sau Tenet năm 2020.

được gửi lên vũ trụ như niềm hy vọng duy nhất để ngăn chặn một thảm họa diệt vong

Nhưng thành công của một bộ phim như vậy ở năm 2026 sẽ như thế nào? Tenet, thu về 366 triệu đôla toàn thế giới cho Warner Bros., chịu ảnh hưởng nặng nề bởi Covid. Red One, phim hài Giáng sinh của Amazon với kinh phí hơn 250 triệu đôla do Dwayne Johnson và Chris Evans đóng chính, dù nhận lãnh những bài bình phim chê tơi tả và thời gian chiếu rạp ngắn hơn mong đợi, chỉ thu về chưa đến 185 triệu đôla toàn thế giới vào cuối năm 2024. Và rồi có F1, phim của Brad Pitt do Apple sản xuất và WB phân phối, thu về con số đáng kinh ngạc 630 triệu đôla toàn thế giới nhưng lại dựa trên một thương hiệu và sở hữu trí tuệ mang tính biểu tượng.

Hiện đang được dự đoán sẽ thu về khoảng 50 triệu đôla ở Bắc Mỹ trong tuần đầu ra mắt, có lẽ Project Hail Mary sẽ gần với The Housemaid của Lionsgate, phim ly kỳ gợi cảm dành cho khán giả nữ, cũng dựa trên một cuốn sách bán chạy có tiếng vang và được một hãng phim lớn vừa phải phát hành, đã thu về 385 triệu đôla toàn thế giới kể từ khi ra mắt tháng 12. Nhưng Amazon có tham vọng lớn hơn nhiều đối với bộ phim khoa học viễn tưởng đắt đỏ hơn, được phân loại PG-13 và mang đậm tính rập khuôn dành cho mọi đối tượng khán giả. (Theo một tài liệu nội bộ của Amazon, tổng ngân sách sản xuất là 248 triệu đôla, nhưng nhờ các khoản ưu đãi thuế từ Anh và các nơi khác đã giảm xuống còn dưới 200 triệu đôla.)

Project Hail Mary chủ yếu là show diễn của Ryan Gosling

Giả sử những phản hồi tích cực trên mạng xã hội về Project Hail Mary tương quan với sự mong đợi mạnh mẽ, vẫn còn phải xét đến năm chỉ số của thành công truyền thống bao gồm: dàn diễn viên hùng hậu, đạo diễn tên tuổi, cốt truyện ngắn gọn dễ hiểu, đánh giá tốt và hứa hẹn giải trí màn ảnh rộng. Và cho đến nay, Project Hail Mary đã có ít nhất ba trong năm yếu tố đó. Bộ phim có thể sẽ nhanh chóng ra rạp với những đánh giá tích cực, cốt truyện dễ hiểu và hứa hẹn mang đến trải nghiệm xem phim tuyệt vời. Tuy nhiên, sau đó, hứa hẹn này sẽ trở nên mong manh.

Ryan Gosling chưa bao giờ thực sự là một ngôi sao thu hút khán giả cho tuần mở màn – anh nhận được nhiều sự ủng hộ trong Barbie, còn The Fall Guy lại không đạt kỳ vọng. Trong khi The Martian (cũng dựa trên tiểu thuyết của Andy Weir) quy tụ dàn diễn viên hùng hậu gồm Matt Damon, Jessica Chastain, Donald Glover, Kristen Wiig, Michael Pena và Chiwetel Ejiofor, thì Project Hail Mary chủ yếu là show diễn của Ryan Gosling. Và dù Lord và Miller cũng đạo diễn những bộ phim ăn khách như Cloudy With a Chance of Meatballs và The Lego Movie, họ không thể sánh được với Nolan hay Ridley Scott, ít nhất là chưa.

Ryan Gosling chưa bao giờ thực sự là một ngôi sao thu hút khán giả cho tuần mở màn

Nhưng Project Hail Mary không cần điểm tuyệt đối 5/5 nếu các yếu tố khác bù đắp xứng đáng. Và cũng có lý do để cho rằng sự nổi tiếng của tiểu thuyết, hoặc ít nhất là mối liên hệ với The Martian, có thể bù đắp cho những thiếu sót tiềm tàng. Và nếu thành công, bộ phim sẽ là lựa chọn được nhiều người xem phim lựa chọn nhất trong khoảng thời gian từ ngày 20 tháng 3 đến ngày 24 tháng 4, khi Michael ra mắt. Nói cho rõ, trong một hệ sinh thái lành mạnh, một Project Hail Mary được đón nhận nồng nhiệt sẽ và nên phát triển mạnh mẽ bên cạnh The Super Mario Galaxy Movie và các dự án tiềm năng quy mô nhỏ hơn như The Drama và The Mummy.

Vấn đề về quy mô

Vậy Project Hail Mary cần đạt doanh thu bao nhiêu để được coi là thành công? Câu trả lời đòi hỏi một bài học lịch sử ngắn gọn. Bắt đầu năm 2015 với danh sách 10 phim chuyển thể người thật đóng đầy triển vọng về mặt thương mại, bao gồm San Andreas của Dwayne Johnson và Tomorrowland trị giá 190 triệu đôla của Brad Bird. Đến đầu năm 2016, phải buồn bã mà nhận xét rằng Warcraft nổi bật chỉ vì là một trong số ít phim bom tấn kinh phí lớn là tác phẩm chuyển thể mới ra rạp chứ không phải bản làm lại, khởi động lại hay phần tiếp theo của một phim chuỗi hiện có. Đến cuối năm 2016, chỉ ba năm sau khi Gravity thu về 724 triệu đôla và hai năm sau khi Interstellar đạt doanh thu 677 triệu đôla, Sony được cho là đã mạo hiểm khi chi 90 đến 110 triệu đôla cho bộ phim tình cảm ngoài không gian Passengers, với sự tham gia của Jennifer Lawrence và Chris Pratt. Bộ phim thu về 303 triệu đôla toàn thế giới bất chấp những đánh giá trái chiều.

Giả sử những phản hồi tích cực trên mạng xã hội về Project Hail Mary tương quan với sự mong đợi mạnh mẽ, vẫn còn phải xét đến năm chỉ số của thành công truyền thống bao gồm: dàn diễn viên hùng hậu, đạo diễn tên tuổi, cốt truyện ngắn gọn dễ hiểu, đánh giá tốt và hứa hẹn giải trí màn ảnh rộng. Và cho đến nay, Project Hail Mary đã có ít nhất ba trong năm yếu tố đó

Hollywood chưa bao giờ thực sự ngừng cố gắng tạo ra những bộ phim mới lạ – những dự án, dù không hoàn toàn độc đáo, nhưng được quảng bá là tác phẩm riêng biệt. Ví dụ, The Black Phone, dù dựa trên truyện ngắn của Joe Hill, do Universal phát hành và được đón nhận là phim kinh dị nguyên tác. Trước Tenet, những nỗ lực cuối cùng của Hollywood trong việc chuyển thể tác phẩm mới lạ với kinh phí khổng lồ có lẽ là The Meg (150 triệu đôla) và Ready Player One (175 triệu đôla) năm 2018, cũng như Alita: Battle Angel (170 triệu đôla) đầu năm 2019. Sau đó, đại dịch Covid ập đến, kỳ vọng doanh thu ở Trung Quốc giảm xuống, và doanh thu phòng vé ở nước ngoài trở nên bất định cả với những phim có doanh thu nội địa cao (hơn).

Tóm lại, theo quy tắc cũ “doanh thu gấp 2,5 lần ngân sách”, Project Hail Mary cần thu về khoảng 500 triệu đôla toàn thế giới – thấp hơn so với 632 triệu đôla của F1 và 631 triệu đôla của The Martian năm 2015. Doanh thu đó sẽ giúp Project Hail Mary ngang bằng với con số 475 triệu đôla (không tính lạm phát) của San Andreas năm 2015, bộ phim vẫn đang giữ vị trí hàng đầu (xấp xỉ F1) trong danh sách phim điện ảnh người thật đóng có doanh thu cao nhất Hollywood trong thập kỷ qua. Bộ phim đó có kinh phí 110 triệu đôla và ra rạp vào thời điểm một phim tầm trung của The Rock cũng có thể dễ dàng đạt hơn 100 triệu đôla ở Trung Quốc.

Tuy bộ phim có hầu hết các dấu hiệu của thành công — những phản hồi ban đầu đều tích cực, cốt truyện dễ hiểu — nhưng định nghĩa về thành công đang nhanh chóng thay đổi

Cuối cùng, thành công của Project Hail Mary sẽ được quyết định bởi việc phim có đạt được các mốc doanh thu toàn cầu mà cách đây một thập kỷ đã được coi là đủ tốt hay không, ngay cả khi không tính đến nguồn thu khổng lồ sau khi chiếu rạp từ hình thức xem phim trả phí (PVOD). Vì vậy, một kết quả nằm giữa San Andreas và The Martian sẽ là tuyệt vời, và nếu gần với Interstellar (677 triệu đôla năm 2014, không tính các bản phát hành lại) và Gravity (724 triệu đôla năm 2013) thì là xuất sắc. Xét cho cùng, Project Hail Mary không thể dựa vào doanh thu ở Trung Quốc. Mặc dù vẫn có khả năng đó (Alien: Romulus đã vượt mốc 100 triệu đôla ở Trung Quốc vào tháng 8 năm 2024), nhưng Hollywood đã giảm bớt kỳ vọng, do thị trường Trung Quốc ngày càng khắt khe hơn.

Amazon Prime?

Project Hail Mary có một át chủ bài rõ ràng: sức mạnh tiếp thị và quảng bá chéo của một công ty cho phép hơn 8 triệu giao dịch tiêu dùng mỗi ngày tại Mỹ và có đủ đòn bẩy để đảm bảo thành công tương đối lâu dài nếu bộ phim được đón nhận tốt và không tự làm mất mặt trên trường quốc tế. Tuy nhiên, thành tích phòng vé của công ty, dù đầy tham vọng về mặt nghệ thuật, cho đến nay vẫn chưa phản ánh được những lợi thế đó. Ví dụ, The Accountant của WB thu về 156 triệu đôla với kinh phí 44 triệu đôla vào năm 2016, nhưng phần tiếp theo do Amazon phát hành chỉ thu về hơn 100 triệu đôla với kinh phí 80 triệu đôla.

Những lần chật vật ở phòng vé của Amazon Trong thời hậu-Covid, hãng phim kết hợp/dịch vụ phát trực tuyến chỉ phát hành được ba phim có doanh thu toàn cầu hơn 100 triệu đôla

Nguồn: The Numbers

Chắc chắn rồi, chiến lược được chấp nhận rộng rãi là Amazon tận dụng uy tín và sự nổi tiếng của một bộ phim chiếu rạp để tạo cú hích cho những tựa phim ít chắc chắn thành công hoặc đã bán trước (như Saltburn, Challengers và American Fiction) với hy vọng thu hút nhiều người xem hơn trên Prime Video. Nhưng nếu Amazon muốn được coi là một hãng lớn về phim chiếu rạp, họ không thể cứ mãi bỏ qua những bộ phim có doanh thu không mấy ấn tượng chỉ vì giá trị (mang tính lý thuyết) của việc phát trực tuyến. Điều này càng đúng hơn khi bàn đến những bộ phim bom tấn kinh phí lớn mà Hollywood vẫn ưu tiên, như Project Hail Mary hay Masters of the Universe mùa hè này.

Mike Hopkins của Amazon đã tập hợp một đội ngũ làm phim dưới sự dẫn dắt của Courtenay Valenti để cạnh tranh tại các rạp chiếu phim. Giờ đây họ cần phải chứng minh được khả năng của mình. Thậm chí, chỉ cần thu gấp đôi ngân sách đã được báo cáo (tức khoảng 380 triệu đôla toàn thế giới) thì Project Hail Mary sẽ chiếm hơn 40% tổng doanh thu phòng vé chiếu rạp của hãng từ năm 2023-2026 (khoảng 945 triệu đôla). Ngay cả nhiều “phim ăn khách” của họ, như Air (không liên kết với MGM nhưng thu về 90 triệu đôla trên toàn cầu với kinh phí được báo cáo là 70 triệu đôla vào đầu năm 2023), cũng chỉ được coi là thành công nhất thời.

Phil Lord và Chris Miller trên trường quay

Nếu Project Hail Mary không đạt được tỷ suất lợi nhuận chắc chắn, thì Amazon vẫn có thể cứ tỉnh bơ lập luận rằng đó là chiến thắng.