Nhắc đến phim tội phạm Hồng Kông cuối những năm 1980 thì không phải chỉ có mỗi cái tên Ngô Vũ Sâm mà còn nhiều nhà làm phim khác tạo ra hàng loạt phim cảnh sát bắt cướp thú vị.

Thành thị đặc cảnh (1988) là câu chuyện giản đơn về những cảnh sát điều tra chiến đấu với thế lực tội phạm có mối quan hệ rộng và vũ trang tốt hơn họ

Ở đây, chúng ta nhìn lại hai viên ngọc ẩn mình do Từ Khắc sản xuất lần lượt do Đỗ Kỳ Phong và Hoàng Chí Cường đạo diễn.

The Big Heat / Thành thị đặc cảnh (1988)

Bộ phim ly kỳ cảnh sát được dàn dựng khéo léo này có một số cảnh bạo lực rùng rợn — mở đầu bằng cảnh giấc mơ máy khoan điện đâm xuyên qua bàn tay — nhưng những cảnh đôi khi ghê rợn đó không hề thừa thãi trong một câu chuyện gai góc về lũ hung ác gây ra những tội ác kinh hoàng.

Đây là một phim hành động thẳng thừng, không màu mè không nét châm biếm hậu hiện đại nào — câu chuyện giản đơn về những cảnh sát điều tra chiến đấu với thế lực tội phạm có mối quan hệ rộng và vũ trang tốt hơn họ.

“The Big Heat là một liều bạo lực nặng đô, phong cách Hồng Kông, pha trộn nghẹt thở giữa hành động, mưu mô và chính trị,” Lisa Morton đã viết như vậy trong cuốn sách The Cinema of Tsui Hark / Điện ảnh của Từ khắc (2001) của cô.

Vương Tổ Hiền (phải) trong một cảnh phim Thành thị đặc cảnh

Điều đáng chú ý hiện nay là Đỗ Kỳ Phong được ghi nhận là đồng đạo diễn cùng nhà làm phim mới ra mắt Kim Dương Hoa. Rất cám dỗ muốn tìm kiếm những nét tương đồng với các bộ phim tội phạm mang đậm dấu ấn cá nhân định hình sự nghiệp của Đỗ Kỳ Phong vào giữa những 1990, nhưng không hề có bất cứ gì dự báo cho phong cách đặc trưng đó trong lần đầu thử sức ở thể loại này.

The Big Heat là một ví dụ gây tranh cãi ban đầu về việc Từ Khắc nắm quyền chỉ đạo các đạo diễn mà ông đã thuê. Có thông tin cho rằng ông đã đưa Đỗ Kỳ Phong vào thay thế Kim Dương Hoa, rồi không hài lòng với công việc của Đỗ Kỳ Phong, và tự mình hoàn thành bộ phim — có lẽ với sự trợ giúp từ người cộng sự thân thiết Trình Tiểu Đông (A Chinese Ghost Story năm 1987).

Ý tưởng cảnh máu me nói trên đến từ Từ Khắc, và nhà sản xuất này vốn là người hay thay đổi.

“Từ Khắc có rất nhiều ý tưởng, và thay đổi kịch bản xoành xoạch,” Đỗ Kỳ Phong nói với các phóng viên của Liên hoan phim quốc tế Hồng Kông. “Bây giờ xem lại, The Big Heat có những đoạn hay, nhưng lộn xộn.”

Từ Khắc bên cạnh áp phích phim A Better Tomorrow III năm 1989

Do chàng trai Trần Gia Thượng viết một năm trước khi bắt đầu tự mình đạo diễn phim riêng, kịch bản này phóng tác dựa trên tác phẩm kinh điển cùng tên năm 1953 của Fritz Lang.

Lý Tử Hùng vào vai một cảnh sát tốt bụng bị mất cảm giác ở tay bóp cò. Khi cộng sự cũ của anh bị sát hại tại Malaysia — với những vết bỏng kinh hoàng phơi bày đầy chủ ý trước máy quay — anh cảnh sát của Lý Tử Hùng thề sẽ truy lùng hung thủ, với mọi manh mối đều hướng về một thương gia Hồng Kông giàu có, dường như bất khả xâm phạm.

The Big Heat được sản xuất vài năm sau khi A Better Tomorrow / Bản sắc anh hùng của Ngô Vũ Sâm tái định nghĩa lại dòng phim xã hội đen vào năm 1986, nhưng về phong cách thì trông như được làm trước đó một chút.

Chất hành động của phim mạnh mẽ và tàn bạo, không có kiểu “vũ điệu đạn đạo” (“bullet ballet”) cho đến màn đấu súng cuối cùng. Các cảnh chủ yếu gồm những màn đấu súng được dàn dựng công phu và những pha mạo hiểm tuyệt vời kiểu truyền thống, đặc biệt là những pha phóng mình từ trên xe đang chạy.

Lý Tử Hùng vào vai một cảnh sát tốt bụng bị mất cảm giác ở tay bóp cò

Nổi tiếng vào cuối những năm 1980 sau A Better Tomorrow, Lý Tử Hùng chứng minh là lựa chọn tuyệt vời cho vai người hùng, mang lại nét trầm tư cho nhân vật ngay cả khi anh đang xả súng lục vào mọi kẻ ngáng đường.

Quách Chấn Phong (Quách Truy, thành viên của Venom Mob) vào vai cộng sự vui vẻ, thêm nét tinh nghịch vào cảnh bạo lực đồng thời cũng đảm nhận một phần công tác biên đạo hành động cho phim.

Gunmen / Thiên la địa võng (1988)

Do Hoàng Chí Cường đạo diễn, Gunmen là câu chuyện cảnh sát độc đáo về một sĩ quan Thượng Hải và những cựu chiến hữu trên đường truy tìm kẻ buôn lậu thuốc phiện đã sát hại cấp trên của họ.

Bộ phim rất bạo lực, nhưng mảng miếng gai góc và diễn xuất đỉnh cao đã mang lại tính thuyết phục. Lồng ghép những tình tiết tâm lý tình cảm được khắc họa tỉ mỉ, hiếm thấy trong một phim hành động Hồng Kông, thúc đẩy cốt truyện một cách hiệu quả.

Đinh Quân Bích (Lương Gia Huy)

Dù chủ yếu là một bộ phim đấm đá, mối tình vụng trộm được hòa quyện hoàn toàn vào đó chứ không phải kiểu chắp vá cho những ai hứng thú xem xen giữa các cảnh hành động.

Cũng như với The Big Heat, mâu thuẫn giữa Từ Khắc và đạo diễn đã dẫn đến việc giảm mạnh kinh phí trong quá trình quay phim, buộc Hoàng Chí Cường phải ứng biến. Tuy nhiên thành phẩm cuối cùng vẫn ổn thỏa.

Phóng tác từ The Untouchables năm 1987 của Brian De Palma, bối cảnh lịch sử có phần nhập nhằng của phim dường như bắt đầu vào khoảng năm 1926 trong thời kỳ nọi chiến ở Trung Hoa đại lục.

Đinh Quân Bích (Lương Gia Huy) và ba người bạn là những người lính cộng sản thoát án tử trong gang tấc dưới tay Đại úy Quốc dân đảng Hy Vu Đình (Trịnh Thiếu Thu). Sau lệnh ngừng bắn, Đinh Quân Bích trở thành một cảnh sát ở Thượng Hải.

Khi Hy Vu Đình tái xuất làm trùm buôn lậu thuốc phiện và sát hại sếp của Đinh Quân Bích, anh thề sẽ trả thù và ba cựu binh, do Lý Tử Hùng dẫn đầu, quyết định ra tay trợ giúp.

Hy Vu Đình của Trịnh Thiếu Thu

Dù báo trước mối quan hệ tương tác về tình huynh đệ trong tác phẩm sử thi Bullet in the Head của Ngô Vũ Sâm năm 1990, bộ phim này thêm phần hấp dẫn với một Lý Mỹ Phụng quyến rũ vào vai nữ sát thủ ma mị (femme fatale) đích thực bước ra từ một phim noir Mỹ những năm 1950.

Những hình mẫu femme fatale kinh điển hiếm gặp trong điện ảnh Hồng Kông, và Lý Mỹ Phụng đã xuất sắc thể hiện nét quyến rũ đó. Đinh Quân Bích phải lòng nhân vật của cô, Tiểu Mạn, nhưng lại không muốn bỏ vợ (Ngô Gia Lệ). Khi Tiểu Mạn trở thành chỉ điểm cảnh sát của Đinh Quân Bích, tư tình lẫn lộn đã dẫn đến hậu quả thảm khốc.

Pha hành động điên cuồng của chỉ đạo võ thuật Phùng Khắc An không phô diễn phong cách; đơn thuần là cảnh các nhân vật đấm đá cật lực bằng bất cứ thứ gì có trong tay.

Lý Mỹ Phụng quyến rũ vào vai nữ sát thủ ma mị Tiểu Mạn

Điều này đưa đến cái kết vượt xa những màn đấu súng thông thường, đẩy cao độ cảm xúc khi Đinh Quân Bích cùng vợ, con và người tình — vốn có trái tim nhân hậu — đều phải hy sinh. Đó chính là một tác phẩm hành động-tâm lý tình cảm xuất sắc.