Mọi thứ về bộ phim đều bị chỉ trích gay gắt. Nhưng phải chăng lý do phản đối không chỉ là vì hoài nghi một bộ phim cổ trang có vẻ tình dục nặng đô?

Bộ phim gây tranh cãi nhất năm? Thông thường, danh hiệu đó dành cho một bộ phim ly kỳ chính trị gai góc hoặc phim kinh dị phá vỡ cấm kỵ. Nhưng bộ phim đang gây ra nhiều “tranh luận” nhất — nói một cách lịch sự — lại là tác phẩm chuyển thể tiểu thuyết thế kỷ 19. Kể từ khi Emerald Fennell tuyên bố rằng cô sẽ tiếp nối Promising Young Woman và Saltburn bằng phiên bản riêng của mình cho Wuthering Heights của Emily Brontë, các nhà bình luận đã không thiếu ý kiến — hầu hết đều tiêu cực.

“Fennell hướng bản năng sáng tạo của mình vào hành động phá hủy vô nghĩa đáng ngại,” Lara Brown viết trên tờ The Spectator — từ năm tháng trước ngày phát hành phim vào tuần tới (ở Việt Nam Wuthering Heights ra rạp ngày 27 tháng 2 với tựa Đồi gió hú).

Mọi thứ về bộ phim đều bị chỉ trích gay gắt, từ việc chọn diễn viên đến trang phục, từ giọng điệu của các diễn viên đến dấu ngoặc kép xung quanh tiêu đề: “Wuthering Heights” chứ không phải Wuthering Heights, để nhấn mạnh rằng đây là cách diễn giải của Fennell về cuốn sách, chứ không phải chính cuốn sách. Phản đối không ngừng nghỉ. Nhưng phải chăng lý do phản đối không chỉ là vì hoài nghi một bộ phim cổ trang có vẻ tình dục nặng đô?

Váy cưới của Cathy là một trong nhiều yếu tố ở Wuthering Heights thu hút sự chỉ trích

Khởi đầu của làn sóng phản đối

Những phản đối đầu tiên được đưa ra vào tháng 7 năm 2024, tin tức lan truyền rằng một người vốn nổi tiếng với những tác phẩm châm biếm khiêu khích và hào nhoáng đang chuyển thể một tác phẩm kinh điển được sùng bái của thời Victoria. Vốn là diễn viên điện ảnh và truyền hình, Fennell đã viết và đạo diễn hai phim ăn khách, Promising Young Woman và Saltburn — trong đó phim đầu tiên thắng giải Oscar kịch bản xuất sắc nhất năm 2021. Nhưng cả hai phim đều hứng chịu phản ứng dữ dội. Fennell bị cáo buộc chỉ chú trọng hình thức hơn nội dung, tạo ra tác phẩm rác rưởi tưởng chừng như đề cập đến những chủ đề nghiêm túc — tấn công tình dục, xung đột giai cấp — nhưng lại chỉ dựa vào những màu sắc hào nhoáng, những tình tiết rẻ tiền và những đoạn nhạc phim ăn khách. Khiến người ta lo ngại bản chuyển thể tác phẩm của Brontë do Fennell đạo diễn cũng sẽ không khác gì.

Phản đối càng tăng lên vào tháng 9 năm 2024 khi Margot Robbie và Jacob Elordi được xác nhận là hai nhân vật chính trong cuốn sách, Cathy và Heathcliff. Tiểu thuyết của Brontë miêu tả mối tình mãnh liệt của họ, Cathy và Heathcliff ở độ tuổi thiếu niên, trong khi Robbie và Elordi hiện đã 35 và 28 tuổi.

Phản đối càng tăng lên vào tháng 9 năm 2024 khi Margot Robbie và Jacob Elordi được xác nhận là hai nhân vật chính trong cuốn sách, Cathy và Heathcliff

Một yếu tố khác là Robbie — mệnh danh “Barbie” — vẫn giữ mái tóc vàng thẳng, thay vì mái tóc “xoăn nâu” như trong tiểu thuyết. Quan trọng hơn, trong Đồi gió hú, Heathcliff được miêu tả là “người Digan da đen”, khiến một số học giả cho rằng anh không phải người da trắng: chính việc không phải người da trắng là lý do khiến anh bị “coi là người khác” và bị đối xử tệ bạc trong câu chuyện. Liệu có thể buộc tội Fennell “tẩy trắng” nhân vật — và bỏ lỡ điểm mấu chốt — khi chọn Elordi làm nam chính không?

Giám tuyển diễn viên của bộ phim, Kharmel Cochrane, không hề nao núng trước những lời chỉ trích tiêu cực. “Có một bình luận trên Instagram nói rằng nên bắn bỏ giám tuyển diễn viên đi,” cô nhớ lại hồi tháng 4 năm ngoái. “Nhưng thực sự đâu cần phải chính xác. Chỉ là một cuốn sách. Không dựa trên đời thực. Tất cả đều là nghệ thuật.”

Có thể đúng — và Robbie và Elordi cũng không phải là những diễn viên đầu tiên lớn tuổi hơn và có làn da trắng hơn so với Cathy và Heathcliff mà Brontë tưởng tượng: Laurence Oliver và Merle Oberon đã 32 và 28 tuổi khi bộ phim Wuthering Heights năm 1939 ra mắt. Nhưng những lời phàn nàn năm ngoái cho thấy thời thế đã thay đổi như thế nào. So với trước đây, khán giả ngày nay nhạy cảm hơn nhiều với việc “tẩy trắng” và sự thiếu chân thực.

Đạo diễn Emerald Fennell (ảnh) nổi tiếng gây ra nhiều tranh cãi với phim của mình

Hơn nữa, vào năm 2011, phim Wuthering Heights của Andrea Arnold có một diễn viên da đen, James Howson, vào vai Heathcliff, trong khi Kaya Scodelario, đóng vai Cathy, mới 19 tuổi khi phim được phát hành. Đối với một số người, việc chọn diễn viên cho bộ phim mới này trông như một bước thụt lùi — chính xác hơn là quay trở lại năm 1939.

Rồi đến các buổi chiếu thử vào tháng 8 năm ngoái. Theo báo cáo trên World of Reel, những người tham dự đã nói ra ấn tượng của họ rằng câu chuyện “thiếu đi sự tinh tế cảm xúc và đầy những tình tiết tục tĩu nhằm mục đích gây sốc.” Những nhận định này được củng cố khi trailer nóng bỏng được tung lên mạng vào tháng sau đó. Xem ra Fennell muốn Wuthering Heights chóa mắt, hiện đại hay tình dục trơ tráo không thua kém gì Saltburn và Promising Young Woman.

Trong trailer, có cảnh Robbie đang làm bánh mì với những động tác rất gợi cảm, má cô ửng hồng và áo ngực phập phồng, khi cô nhớ lại thân hình trần trụi của Elordi. Sau đó là những cảnh quay siết chặt áo ngực, Elordi cởi áo sơ mi, và, ừm, ai đó cho ngón tay vào miệng cá. Phản ứng điển hình với tất cả sự dâm dật này là bài báo trên The Spinoff có tựa đề “Mọi người đều ghét trailer mới của Wuthering Heights, và đây là lý do tại sao” (Everyone hates the new Wuthering Heights trailer, and here's why). “Fennell đang lấy một tác phẩm nghệ thuật và làm nó biến thành dạng nhàm chán nhất,” Clare Mabey viết.

Liệu có thể buộc tội Fennell “tẩy trắng” nhân vật — và bỏ lỡ điểm mấu chốt — khi chọn Elordi làm nam chính không?

Ngoài khiêu dâm lộ liễu, còn có rất nhiều vấn đề khác. Trailer trắng trợn làm sai thời đại, với nhạc nền của Charli XCX, và Cathy mặc váy cưới màu trắng mà theo Vogue, “có vẻ phù hợp với những năm 1980 hơn là đầu những năm 1800.” Và khi một đoạn trích từ bộ phim được phát hành vào tháng trước, chính các diễn viên cũng bị chế giễu sự lạc thời. “Chắc hẳn thời đó có nhiều nha sĩ giỏi,” một bình luận trên YouTube viết. “Tôi thích Margot, nhưng trông như cô ấy sắp rút iPhone ra xem bất cứ lúc nào,” một người khác nhận xét.

Nguyên nhân của sự bất bình

Nhưng những bàn tán chuyện vụn vặt này đặt ra một số câu hỏi lớn, câu hỏi đầu tiên là: Vậy thì sao? Tại sao Fennell không thể được tạo ra phiên bản Wuthering Heights của riêng mình, táo bạo và gợi cảm hơn? Nếu Clueless có thể đưa cốt truyện của Jane Austen vào California những năm 1990, và Romeo + Juliet của Baz Luhrmann có thể làm điều tương tự với Shakespeare, tại sao chúng ta lại phải bận tâm về thiết kế trang phục?

Có hai câu trả lời rõ ràng, một trong số đó do thực tế là, trong trailer, nhân vật Cathy của Robbie có vẻ sang trọng hơn bất kỳ nhân vật màn ảnh nào kể từ, à, những quý tộc trong Saltburn.

Nhân vật Cathy của Robbie có vẻ sang trọng hơn bất kỳ nhân vật màn ảnh nào kể từ, à, những quý tộc trong Saltburn

Bộ phim gần đây nhất của Fennell, Saltburn, lấy bối cảnh trong một dinh thự nguy nga, và một trong những điều tuyệt vời nhất của nó là đạo diễn kiêm biên kịch dường như hiểu rất rõ các nhân vật của mình thuộc tầng lớp thượng lưu. Tại sao cô lại hiểu rõ thì quá hiển nhiên: là con gái của nhà thiết kế trang sức nổi tiếng Theo Fennell, cô lớn lên trong giới thượng lưu. Trích lời Patrick Sproull trên tạp chí Dazed: “Không có bao nhiêu người 18 tuổi làm tiệc sinh nhật được tạp chí Tatler chụp ảnh và có sự tham dự của một thành viên nhà Delevingne, nhiều người thừa kế gia tộc Guinness, một số thành viên giới quý tộc và con gái của Sting.” Tóm lại, Fennell rất sang trọng. Thật vậy, cô có xuất thân đặc quyền đến nỗi khi cô đóng vai Camilla Parker-Bowles trong phim The Crown —hiện được biết đến nhiều hơn với tên gọi Hoàng hậu Camilla — cô không cần phải nói chuyện kiểu cách hơn so với ngoài đời thường.

Điều này khiến cô không được lòng tất cả mọi người. Dù Saltburn rất nổi tiếng, một số bài phê bình cho rằng phim quá dễ dãi với các nhân vật giàu có vì bản thân Fennell cũng thuộc tầng lớp thượng lưu. “Đây là một bộ phim châm biếm nhưng không hề lên án, không hề chỉ trích những người này,” Sproull nói. Những người khác lại phàn nàn rằng các mối quan hệ và đặc quyền đã mang lại cho sự nghiệp đạo diễn của Fennell khởi đầu đầy lợi thế. Nghĩa là nhiều nhà phê bình đã có định kiến không thích Wuthering Heights ngay từ đầu. Ác cảm này xuất phát từ cả cảm nhận của họ về Fennell lẫn bộ phim.

Charli XCX tại một sự kiện cho Wuthering Heights

Nhưng lý do chính đằng sau tất cả sự bất bình này là: những người yêu thích tiểu thuyết của Brontë thực sự yêu thích tiểu thuyết của Brontë. Không chỉ yêu thích mà còn ám ảnh. Như Hephzibah Anderson đã viết trong một bài báo của BBC, “Hầu hết chúng ta đều đọc Wuthering Heights ở tuổi thiếu niên. Nói cách khác, ở cái tuổi chúng ta dễ bị ảnh hưởng nhất.” Nhiều người hâm mộ coi cuốn sách là một phần bản sắc của họ — và, nói rộng hơn, là một phần trong đời sống yêu đương của họ. “Tôi vẫn tin chắc rằng tiền lệ của việc theo đuổi tình yêu độc hại đã được Heathcliff định hình cho tôi từ thời thiếu nữ,” Olivia Petter thú nhận trên tạp chí Vogue Anh. Và cô không phải là người duy nhất. Xét sự tận tâm của những người hâm mộ cuốn tiểu thuyết, bất kỳ bộ phim nào đi chệch khỏi nguyên tác không thể tránh khỏi sẽ bị một số người coi là công kích cá nhân.

Trớ trêu thay Fennell lại tự nhận mình yêu thích cuốn sách này không thua bất kỳ ai. Tại Liên hoan Văn học nữ Brontë hồi tháng 9 năm ngoái, cô nói mình đã bị “ám ảnh” và “phát điên” vì Wuthering Heights kể từ khi đọc truyện năm 14 tuổi. “Tôi biết rằng nếu người khác làm [bộ phim] này, tôi sẽ rất tức giận.”

Lớn lên trong giới thượng lưu Fennell hiểu rất rõ thế giới quý tộc

Vậy nên có lẽ cô không quá lo lắng việc người khác tức giận mình. Thực ra là có lẽ cô khá hài lòng. Mỗi khi xuất hiện thông tin mới về bộ phim, có hàng ngàn bài viết đầy cảm xúc, và mặc dù không phải tất cả đều khen ngợi, nhưng chắc chắn chúng giúp nâng cao nhận thức và tạo sự trông đợi.

Chúng ta tự hỏi liệu Wuthering Heights có thực sự quá lố như những trailer gợi ý không? Không chừng phim lại hay mới chết chứ thì sao? Hay thậm chí có thể... rất hay? Chắc chắn, phản ứng trên mạng xã hội từ buổi chiếu thử sớm rất mạnh mẽ, thậm chí một nhà phê bình phim còn tuyên bố đây là một “tác phẩm kinh điển mới ở đẳng cấp thần thánh.”

“Tôi rất nóng lòng muốn xem Wuthering Heights của Fennell,” Olivia Petter viết trên tạp chí Vogue. “Phải thừa nhận, với tư cách là một người hâm mộ cuồng nhiệt cuốn sách, ban đầu tôi khá hoài nghi. Nhưng giờ tôi không còn quan tâm đến tính chính xác nữa.”

Câu ngạn ngữ “không có chuyện quảng cáo xấu” chưa bao giờ lại đúng hơn thế.