Những bộ phim có doanh thu cao nhất năm 2016 bao gồm năm phim siêu anh hùng (hai của Marvel, hai của DC, một của Fox), ba phim hoạt hình (một của Pixar, một của Disney, một của Illumination), một phim ngoại truyện Star Wars và một phim làm lại của Disney. Để tìm một phim người thật đóng có kịch bản nguyên tác, phải nhìn xuống vị trí thứ 14 (Hidden Figures). Phim chuỗi thống trị, siêu anh hùng là vua — và dường như không trông mong gì thay đổi được điều đó.

The Devil Wears Prada 2 hướng đến một đối tượng khán giả bị bỏ quên nghiêm trọng

Hơn nửa năm 2026, tình hình đã rất khác. Năm trong số 10 phim có doanh thu cao phòng vé Mỹ là phi phim chuỗi và phim siêu anh hùng duy nhất là một ngoại lệ đi ngược lại xu hướng. Ở giai đoạn này, tuyên bố Tân Hollywood Mới đã hiện nguyên hình nghe thật hấp dẫn.

Tân Hollywood Mới này không giống với Cựu Hollywood Mới. Phong trào Hollywood Mới từ năm 1968 đến 1981 đã chứng kiến hệ thống hãng phim cũ với những sản phẩm giải trí rẻ tiền và ngân sách khổng lồ nhường chỗ cho những bộ phim nghệ thuật, do các đạo diễn tác gia dẫn dắt, định hình điện ảnh Mỹ đến ngày nay. Cuối cùng, những thần đồng nghệ thuật như Spielberg và Lucas đã tạo ra những bộ phim nổi tiếng đến mức khán giả xếp hàng dài hàng giờ quanh khu phố, thiết lập khuôn mẫu phim bom tấn (cảnh tượng hoành tráng, doanh thu mở màn khổng lồ, chiến lược kinh doanh vật phẩm thương mại) vẫn còn tồn tại đến giờ. Nhưng là một phong trào, nó cũng đã thay đổi ngành công nghiệp điện ảnh.

Những gì chúng ta đang thấy hiện nay không rõ ràng như trước. Đây không phải là sự chuyển dịch quyền lực từ hệ thống hãng phim sang các nghệ sĩ. Giữa lúc diễn ra những thay đổi này thì Hollywood đang trong quá trình hợp nhất hơn: Disney mua Fox năm 2019, Paramount đang trong quá trình sáp nhập với Warner Bros, Universal có thể sẽ được bán. Và còn có những yếu tố vĩ mô tác động: đại dịch toàn cầu, thay đổi thế hệ, dịch vụ phát trực tuyến hồi sinh mô hình phát hành thẳng trên nền tảng trực tuyến và định hình lại việc phân phối sau chiếu rạp.

Michael là phim tiểu sử về một nhân vật nổi tiếng lâu năm

Nhưng xét từ góc độ những gì khán giả muốn xem — và những gì cuối cùng được sản xuất — không thể phủ nhận rằng hiện nay, chúng ta đang chứng kiến rất nhiều thay đổi diễn ra cùng một lúc.


Doanh thu phòng vé Bắc Mỹ 2026 nói lên một câu chuyện rõ ràng.

Ngoài Spider-Man, còn có hai phim hoạt hình, một tác phẩm sử thi của một nhà làm phim được ca ngợi, một phim tiểu sử về một nhạc sĩ gây tranh cãi, hai phim kinh dị kinh phí thấp, một phim khoa học-viễn tưởng kịch bản nguyên tác, và phần tiếp theo của một phim tên tuổi nhắm đến khán giả nữ. Bộ phim duy nhất khác mà người ta thường kỳ vọng sẽ nằm trong tốp 10 là Star Wars: The Mandalorian and Grogu, nhưng lại xếp cuối bảng với doanh thu phòng vé suýt soát bù được kinh phí sản xuất.

Có thể dự đoán được một số chuyện này từ năm 2016. Project Hail Mary nằm trong truyền thống của Gravity, Interstellar và Arrival. The Devil Wears Prada 2 hướng đến một đối tượng khán giả bị bỏ quên nghiêm trọng. Michael là phim tiểu sử về một nhân vật nổi tiếng lâu năm, tương tự Bohemian Rhapsody. Nhưng việc những bộ phim này thành công đến vậy và không bị cạnh tranh bởi các siêu anh hùng mặc áo choàng là điều đáng chú ý.

Ryan Gosling, nam diễn viên điển trai được dân mạng yêu thích và thường là điểm cộng tích cực chứ không phải ngôi sao chính, cuối cùng đã có một phim bom tấn thành công vang dội với Project Hail Mary

Các chuỗi phim trụ cột đang gặp khó khăn, những phiên bản làm lại từng được kỳ vọng chắc chắn thành công giờ lại bị thờ ơ. Supergirl thất bại phòng vé còn lớn hơn The Marvels, Masters of the Universe chỉ thu về chưa đến 100 triệu USD toàn thế giới với kinh phí 200 triệu USD. Thay vào đó, khán giả trẻ lại đổ xô đến với Obsession (263 triệu USD Bắc Mỹ, 475 triệu USD toàn cầu) và Backrooms rùng rợn (197 triệu USD Bắc Mỹ, 394 triệu USD toàn cầu).

Một phần nguyên nhân là sức hút khán giả cơ bản. Có rất ít người dưới 40 tuổi biết đến He-Man. The Mandalorian giống như kết hợp đồ chơi hậu Return of the Jedi. Supergirl sao chép phong cách hoài cổ của Guardians of the Galaxy. Cửa sổ hoài niệm đã chuyển từ những năm 1980 sang đầu những năm 2000, và các hãng phim chưa bắt kịp chuyện nên bật đèn xanh cho dự án nào hay làm sao làm ra nó.

Ngoài ra còn có chất lượng thô. Mandalorian và He-Man nhận được những đánh giá khá trái chiều (lần lượt là 65% và 67% trên Rotten Tomatoes), trong khi Supergirl nhận được phần lớn đánh giá tiêu cực (57% trên Rotten Tomatoes). Obsession ăn khách nhờ truyền miệng (94%), và doanh thu phòng vé đã đi ngược lại quy luật khi tăng lên từng tuần. Backrooms có doanh thu cao hơn vào giai đoạn đầu, nhưng vẫn được phần lớn khán giả yêu thích (87%).

Nhìn vào điểm số trung bình trên Rotten Tomatoes (RT) của 10 bộ phim nội địa ăn khách nhất thập kỷ qua, ta thấy rõ điều đó.

2026 đạt điểm trung vị cao nhất và điểm trung bình cao thứ ba. Tất nhiên, mọi chuyện không đơn giản chỉ là khán giả trẻ thích phim kinh dị hơn hay khán giả hiện đại theo đuổi chất lượng.

Điều thực sự đang xảy ra là có hai sự thay đổi cùng một lúc. Những chuỗi phim thống trị với những lựa chọn sáng tạo gây tranh cãi như Star Wars, đang dần biến mất ở mức độ mà trước đây tưởng chừng không thể, nhưng thay vào đó không chỉ là những làn sóng phim chuỗi mới. Mặc dù vẫn tồn tại (những bộ phim được yêu thích thập niên 2000 như Shrek, Meet the Fockers, The Mummy, Harry Potter, The Lord of the Rings và X-Men đều sắp có phiên bản mới), nhưng có một sự kết hợp đa dạng và thú vị hơn đang nổi lên.

Giá trị gia tăng của một thương hiệu trên mọi phương diện — xét về cả độ thân thiện với giới phê bình lẫn sự mong đợi của khán giả — đang dần biến mất. Thay vào đó là các ngôi sao, đạo diễn, ý tưởng, xu hướng.

Christopher Nolan ủng hộ nhiệt thành IMAX, ông định vị màn hình vuông khổng lồ của nó là cách xem phim sống động nhất

Một điều thực sự bất ngờ trong năm 2026 là sự trở lại của những minh tinh điện ảnh nổi tiếng. Trong thập kỷ qua, ranh giới giữa nhân vật và diễn viên đã trở nên mờ nhạt, các diễn viên tạo nên những bộ phim ăn khách nhất mọi thời đại khi hợp tác cùng nhau trong những bộ trang phục sặc sỡ, và thất bại thảm hại khi đóng vai chính một mình. Có thể kể ra hàng tá trường hợp, nổi bật nhất phải là Robert Downey Jr. sau khi đóng 10 phim Iron Man rồi đóng Doctor Dolittle.

Ngay cả phía sau máy quay, các nhà làm phim cũng có thể thành công rực rỡ trong hệ thống chuỗi phim, nhưng lại thất bại thảm hại khi rời đi. Nổi tiếng nhất là trường hợp của anh em nhà Russo, họ liên tiếp gặt hái thành công vang dội với Marvel, rồi sau đó lại có những bộ phim chiếu trên các nền tảng phát trực tuyến bị đánh giá tiêu cực trong suốt nửa thập kỷ. Điều này dẫn thẳng đến chuyện họ quay lại Marvel.

Mất một thời gian, nhưng giờ đây một thế hệ diễn viên đã nổi lên rõ ràng. Trong bốn bộ phim lớn, năm diễn viên đang định hình cuộc thảo luận. Một số là siêu anh hùng, một số là phim chuỗi, một số là phim độc lập của A24. Tất cả đều được một nhóm diễn viên nâng đỡ. Nhiều người đã hoạt động trong ngành điện ảnh hơn một thập kỷ, nhưng nhờ bí mật kết hôn, sự hiện diện trên mạng xã hội và chất lượng các dự án, họ đang trở thành những ngôi sao lớn thu hút khán giả.

Ông vua không thể tranh cãi ở thời điểm này là Robert Pattinson

Cũng cần lưu ý rằng Ryan Gosling, nam diễn viên điển trai được dân mạng yêu thích và thường là điểm cộng tích cực chứ không phải ngôi sao chính, cuối cùng đã có một phim bom tấn thành công vang dội với Project Hail Mary.

Ông vua không thể tranh cãi ở thời điểm này là Robert Pattinson. Sau bốn phần phim đóng vai ma cà rồng u sầu, da lấp lánh Twilight, anh chuyển hướng sang phim độc lập với một loạt các vai diễn kỳ quặc và thú vị: High Life, Good Time, The King. Năm 2026, anh có không dưới bốn phim lớn: The Drama, The Odyssey, Primetime và Dune: Part 3.

Về phía đạo diễn, vẫn còn đó những chuỗi phim ăn khách từ các nhà làm phim đột phá (Curry Barker được cho là sẽ đạo diễn Texas Chainsaw, Zach Cregger tiếp nối Barbarian và Weapons với Resident Evil) nhưng nhóm các đạo diễn tên tuổi có thể thu hút khán giả đến rạp đang ngày càng đông đảo: Christopher Nolan, Ryan Coogler, Greta Gerwig.

Bí mật kết hôn của Tom Holland và Zenday tạo sức hút nội tại cho hai nhân vật của họ trong Spider-Man: Brand New Day

Hiệu ứng này vượt qua ranh giới thể loại và chuỗi phim, nhưng thực sự không thể phủ nhận. Và kết quả đã được chứng minh qua doanh thu phòng vé.

NGƯỜI NHỆN ĐẠI CÔNG CÁO THÀNH
Mà chẳng cần bỏ quá nhiều công sức

Có hai kỷ lục mà người viết từng ngỡ là sẽ tồn tại đến tận những năm 2030: doanh thu cuối tuần mở màn 357 triệu USD của Avengers: Endgame và tổng doanh thu Bắc Mỹ 936 triệu USD của The Force Awakens. Chúng là những bom tấn thống trị thời đại, tốn nhiều năm xây dựng cẩn thận. Để một bộ phim có thể tiến gần đến con số đó sẽ cần đến những chiến lược chuỗi phim tương tự. Thật vậy, Spider-Man: No Way Home chỉ đạt doanh thu mở màn 260 triệu USD và tổng doanh thu 814 triệu USD.

Chắc chắn người viết không bao giờ ngờ rằng những kỷ lục đó lại bị phá vỡ bởi một bộ phim mà để so sánh thì không hề có tầm ảnh hưởng về bối cảnh hay cốt truyện như bộ ba phim gốc của Star Wars hay là phần kết lại một câu chuyện 22 phần. Nhưng chính xác đó là những gì Spider-Man: Brand New Day đã làm được.

Spider-Man: Brand New Day là một bộ phim rất độc lập

Hiện tại, Spider-Man: Brand New Day là một phần của Vũ trụ Điện ảnh Marvel (MCU) rộng lớn hơn, nhưng thất bại của những bom tấn như Ant-Man and the Wasp: Quantumania và Captain America: Brave New World, hay những phim kém thành công như Thunderbolts và Fantastic Four cho thấy liên kết các vũ trụ giờ chỉ còn là yếu tố tiêu cực. Ngày nay, nếu một bộ phim yêu cầu người xem phải xem hoặc đọc các phần trước đó, khán giả sẽ bỏ qua nó bất kể đánh giá thế nào.

Và Spider-Man là một bộ phim rất độc lập. Một vài nhân vật Marvel xuất hiện thoáng qua, nhưng họ chỉ đóng vai trò phục vụ cốt truyện, không cần phải xem lại cảnh hậu danh đề của Shang-Chi hay xem nhiều mùa phim trên Netflix. Có rất ít liên kết với các phim trước (bạn chỉ cần biết rằng không ai nhớ Peter Parker là Spider-Man và dì May đã chết), và nhấm nhá về tương lai cũng khá mơ hồ.

Kết luận rằng Marvel đã trở lại thì quá dễ, và quả có vậy, Kevin Feige đang lạc quan hơn về Avengers: Doomsday vào tháng 12. Nhưng trên thực tế, cần cụ thể hơn thế. Spider-Man đã đánh bại Endgame về doanh thu mở màn (360 triệu USD) và đang gây áp lực lên The Force Awakens (tổng cộng 481 triệu USD sau một tuần) nhờ kết hợp sức hút nội tại của nhân vật, dàn diễn viên được yêu thích và khoảng cách giữa các lần phát hành (phần phim trước của Holland, No Way Home, ra mắt năm 2021).

Tùy vào kết quả của lần hợp tác này không chừng mở ra con đường mà phim siêu anh hùng theo phong cách MCU sẽ biến mất, chỉ còn lại những phim hàng đầu của thể loại này: Spider-Man, Batman, X-Men và Deadpool, tùy vào sự tham gia của Ryan Reynolds.


Nếu có điều gì phải suy nghĩ thì chính là công thức bí mật đã trở thành cốt lõi trong chiến dịch quảng bá của The Odyssey, giúp nâng tầm một nửa số phim trong tốp 10: các định dạng cao cấp.

Christopher Nolan ủng hộ nhiệt thành IMAX, ông định vị màn hình vuông khổng lồ của nó là cách xem phim sống động nhất. Bên cạnh đó còn có Dolby (cải thiện hình ảnh và âm thanh), ScreenX (phim được chiếu trên ba phía của khán phòng) và 4DX (ghế chuyển động và tương tác vật lý). Khi Disney mất quyền chiếu IMAX cho Doomsday vào tay Dune: Part 3, họ đã cho ra mắt “Infinity Vision” là một nhãn hiệu định dạng cao cấp.

Các định dạng cao cấp chiếm 20% doanh thu mở màn của The Odyssey và 15% tổng doanh thu phòng vé cả năm, tăng 10% so với năm 2019. Tỷ lệ này cao hơn trong tốp 10.

Khi chuẩn hóa theo số vé bán ra, câu chuyện có một số điểm khác biệt quan trọng.

Lưu ý: Số lượng vé ước tính chia doanh thu của mỗi phim thành doanh thu vé tiêu chuẩn, giảm giá/gia đình và cao cấp, sau đó chuyển đổi mỗi phần thành số vé bằng cách sử dụng giá trung bình năm 2026 của mỗi loại vé.

Ở đây, Toy Story 5 vượt trên Spider-Man, Michael vượt trên The Odyssey, Star Wars rớt khỏi tốp 10 và khoảng cách giữa năm phim đứng đầu và năm phim cuối bảng không chênh lệch quá nhiều như con số tổng doanh thu tạo ra.

Không thể phủ nhận sự hào hứng ban đầu dành cho Người Nhện hay Odysseus, nhưng tổng doanh thu bán vé của họ sít sao với các đối thủ cạnh tranh hơn là con số doanh thu phòng vé (cho đến nay). Việc xem The Odyssey theo ý định của Christopher Nolan được trình bày như một cách thưởng thức nghệ thuật, nhưng cũng là một phép đánh giá tài chính.

Thoạt nhìn, đây là một chiến lược rất đặc trưng của thập niên 2020, sự kiện hóa sâu sắc giải trí thành một gói thân thiện với mạng xã hội. Nhưng nó cũng rất giống với Hollywood Xưa. Vào những ngày cuối cùng của kỷ nguyên đó, hàng loạt định dạng đã được sử dụng để bán các bộ phim sử thi tốt hơn: Cinerama, Todd-AO, các phiên bản chiếu phim trình diễn. Những định dạng này đều có giá cao hơn và đánh dấu nỗ lực của ngành công nghiệp nhằm vắt kiệt thêm từ lượng người tiêu dùng đang ngày càng thu hẹp. Gần đây hơn, công nghệ 3D đã được áp dụng cho mọi bộ phim với mức giá cao hơn cho người tiêu dùng.

Không có gì sai trái khi theo đuổi một định dạng nhất định, và rõ ràng là có những chi phí liên quan đến việc quay phim hoặc chuyển đổi định dạng. Nhưng đây tăng doanh thu phòng vé kiểu này chỉ là ảo, che giấu sự thật.


Liệu đây là một sự thay đổi giống như chúng ta đã thấy với Bonnie and Clyde và The Graduate năm 1968, hay chỉ đơn thuần là kết hợp niềm yêu thích dành cho phong cách Nolan truyền thống, Holland/Zendaya và phim kinh dị cùng với sự sụp đổ của nỗi hoài niệm thập niên 1980, phụ thuộc rất nhiều vào những quyết định được đưa ra từ đây.

Một thế hệ diễn viên đã nổi lên rõ ràng

Nhưng chắc chắn đây là dấu hiệu tích cực nhất cho thấy sự thay đổi do khán giả dẫn dắt, có thể đánh dấu một khởi đầu mới. Ngành công nghiệp điện ảnh đang rất hỗn loạn, nhưng một thập kỷ rồi mới thấy lạc quan thế.