Một trong những khoảnh khắc hài hước nhất trong điện ảnh năm nay xuất hiện sâu trong bộ phim giả tưởng về đại dịch của Ari Aster, Eddington. Màn hình tối đen. Nhạc nền u ám bắt đầu, toàn tiếng kèn và tiếng bass ầm ầm. Khi máy quay lùi lại, chúng ta thấy cái điềm xấu xa này: một bài đăng Instagram trên màn hình điện thoại, từ người dùng có tên meganbailey_00. Chỉ là một hình vuông màu đen, và bên dưới là cụm từ: #BlackoutTuesday (tạm dịch: Thứ ba tắt đèn).*

Joaquin Phoenix và Pedro Pascal trong Eddington

Xem ra khán giả hoặc thích hoặc ghét Eddington, nhưng ở cả hai lần người viết xem cảnh đó thì tất cả khán giả đều cười khúc khích, có lẽ vì nhớ lại khoảnh khắc hoạt động chính trị bàn phím sượng trân trong mùa hè kỳ lạ và hỗn loạn năm 2020. Nhưng kỳ thực là Eddington nói về năm 2025. Kẻ thù lớn trong phim không phải đại dịch hay quy định đeo khẩu trang, hay bất cứ điều gì mang dấu ấn của năm 2020: mà là những trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo khổng lồ mà chính quyền địa phương đã đồng ý cho phép xây dựng ở vùng ngoại ô thị trấn, và có lẽ chúng sẽ hút hết nước ở vùng New Mexico vốn đã khô hạn. Mọi người trên phim tranh cãi về việc phân phối giấy vệ sinh và bác sĩ Anthony Fauci, nhưng chúng ta ngồi xem từ năm năm sau có thể nhận ra sự trớ trêu cay độc.

Eddington gây khó chịu hay hứng khởi tùy vào quan điểm của mỗi người. Nhưng nhìn chung, các bộ phim kinh phí lớn, với dàn sao hạng A và các chiến dịch quảng bá rầm rộ, không biết cách giải quyết cái gọi là Thời điểm Hiện tại của Chúng ta. Trên thực tế, kỷ nguyên Trump, với nền chuyên chế kỹ trị, những trò hề của chương trình truyền hình thực tế và thông tin sai lệch trên mạng xã hội bắt đầu từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông vào năm 2016, không nổi bật với những bộ phim mang tính chính trị sắc bén. Có một vài ngoại lệ — Get Out, Parasite, và một vài phim tài liệu. Tuy nhiên, phần lớn các nhà làm phim cố gắng lý giải giai đoạn này đều thất bại, cho ra đời những tác phẩm dở tệ như Don’t Look Up và Bombshell.

Michael B. Jordan trong vai cặp song sinh là nhân vật trung tâm của Sinners

Tuy nhiên, năm 2025 đã xuất hiện những dấu hiệu khởi sắc. Không phải tất cả các phim kiểu này đều thành công. Nhưng dường như cuối cùng, những người kể chuyện của Hollywood đã bắt đầu hiểu được cách giải thích giai đoạn này và phản ánh cho chúng ta thấy. Họ đã tìm đến nhiều thể loại khác nhau, và suy nghĩ theo lối ẩn dụ, thần thoại và lịch sử. Mặc dù có khi các hãng phim dường như không hiểu ý đồ của các nhà làm phim, nhưng các xuất phẩm thì biết rõ chúng đang nói về điều gì.

Eddington có thể là bộ phim chính trị gây tranh cãi nhất năm 2025, nhưng Sinners của Ryan Coogler có lẽ là bộ phim được bàn tán nhiều nhất. Phim kết hợp âm nhạc, kinh dị và lịch sử trong một câu chuyện đẫm máu bùng nổ về những ảnh hưởng dai dẳng của chế độ nô lệ, chủ nghĩa thực dân và phân biệt chủng tộc tại một thị trấn ở Mississippi thời kỳ Jim Crow. Thay vì dừng ở cốt truyện ngụ ngôn đơn thuần, Coogler chọn một câu chuyện lắt léo, cho phép nhiều cách hiểu và kết hợp cả truyền thuyết, ma cà rồng, nhạc phúc âm và nhạc blues.

Từ phim kinh dị ta sang phim siêu anh hùng, thể loại phim từ lâu đã lúng túng và thiếu mạch lạc khi đề cập đến chính trị. Không ngạc nhiên khi James Gunn đã đưa hiện thực phê phán vào Superman, bởi vì Người Thép vốn có nguồn gốc sâu xa là một chiến binh chống phát xít, chống tham nhũng, đấu tranh cho sự thật, công lý và… bạn biết đấy.** Nhưng trong tay Gunn, kẻ thù chính của Siêu Nhân lại là một gã trùm công nghệ ngạo mạn, phát minh ra bản sao trí tuệ nhân tạo quèn của chính Siêu Nhân, và sử dụng robot mạng để lan truyền thông tin sai lệch và kích động sự phẫn nộ chống lại người hùng. Và đó chỉ là một trong nhiều chi tiết lộ liễu đề cập đến bối cảnh hiện tại của chúng ta trong phim.

Trong tay Gunn, kẻ thù chính của Siêu Nhân lại là một gã trùm công nghệ ngạo mạn, phát minh ra bản sao trí tuệ nhân tạo quèn của chính Siêu Nhân, và sử dụng robot mạng để lan truyền thông tin sai lệch và kích động sự phẫn nộ chống lại người hùng

Trong số những bộ phim được giới phê bình đánh giá cao nhất năm nay là phim chính kịch của Paul Thomas Anderson, One Battle After Another, được chuyển thể và cập nhật phóng tác từ tiểu thuyết thời Reagan Vineland của Thomas Pynchon. Bộ phim không phải là bài diễn văn hay tuyên ngôn: nó nói về ý nghĩa của sự phát triển qua nhiều thế hệ của hoạt động chính trị. Các nhân vật đều nhận ra rằng họ sẽ không bao giờ có được thế giới mà họ đang nỗ lực xây dựng, mà sẽ phải chuyển giao — một chủ đề lớn trong thời điểm “chế độ lão trị” đang là trọng tâm của các cuộc đối thoại chính trị.

Trong khi đó, Wake Up Dead Man của Rian Johnson, phần thứ ba của chuỗi phim trinh thám Knives Out, đề cập đến làn sóng chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo đang trỗi dậy và những nhà lãnh đạo tham quyền lực tạo ra các giáo phái sùng bái người nổi tiếng. Ông khéo léo kết hợp những câu chuyện cười về DOGE (tiền mã hóa) và “những người theo chủ nghĩa Mác nữ quyền” với việc châm biếm những người thiếu tự tin muốn trở nên nổi tiếng trên mạng, cố gắng chia rẽ và thống trị thế giới thay vì làm cho nó tốt đẹp hơn.

Từ trái sang, Glenn Close, Josh O’Connor và Daniel Craig trong Wake Up Dead Man: A Knives Out Movie

Những bộ phim này đều gây tiếng vang lớn; những phim khác thì èo uột hơn. Wicked: For Good, phần 2 bản chuyển thể vở nhạc kịch Broadway của Jon M. Chu, tiếp tục ẩn dụ về một quốc gia trượt dốc vào chủ nghĩa độc tài và cuộc chiến chống chủ nghĩa phát xít, nhưng lại chôn vùi nó dưới những lời lẽ sáo rỗng dễ nghe. After the Hunt khó hiểu của Luca Guadagnino cố gắng nói về chính trị bản sắc và quấy rối tình dục nhưng lại là một mớ hỗn độn vô vọng. The Running Man của Edgar Wright, cập nhật bộ phim phản địa đàng năm 1987 để đưa ra bình luận châm biếm về bất bình đẳng và giải trí, nhưng quá chung chung không vượt lên tâm lý đả đảo nhà giàu thông thường. Và Tron: Ares do Joachim Ronning đạo diễn xoay quanh một ý tưởng nào đó về chủ nghĩa kỹ trị không kiểm soát và trí tuệ nhân tạo, nhưng người viết thực sự không thể hiểu được chính xác là gì.

Tuy nhiên, đây không phải là một tỷ lệ giao bóng tồi, với các bộ phim đề cập đến mọi thứ, từ sự kết hợp giữa Thung lũng Silicon và chính trị đến chủ nghĩa độc tài, chủ nghĩa dân tộc và phân biệt chủng tộc. Và đáng chú ý là, hầu hết những tác phẩm mang tính quan điểm này đều rất ăn khách. Superman và Sinners có khả năng sẽ nằm trong top đầu doanh thu phòng vé nội địa năm 2025, cũng như Wicked: For Good. Wake Up Dead Man chắc chắn rất thành công trên Netflix, và cả One Battle After Another và Sinners nhận được nhiều lời khen ngợi lẫn đề cử Oscar.

Leonardo DiCaprio trong One Battle After Another

Việc Hollywood nhồi nhét những bình luận chính trị (thường nghiêng về phe tự do) vào các tác phẩm giải trí nổi tiếng, ăn khách và được giới phê bình đánh giá cao có vẻ không quá bất ngờ. Nhưng điều đó lại mang chút mỉa mai trong năm 2025 bởi vì nhiều công ty phân phối phim dường như đang giữ khoảng cách với chính những quan điểm chính trị đó.

Ví dụ, năm nay Disney đã tạm thời đình chỉ người dẫn chương trình đêm khuya của ABC, Jimmy Kimmel, sau khi bị chỉ trích về những bình luận của ông liên quan đến hung thủ bị buộc tội giết nhà hoạt động cánh hữu Charlie Kirk. Một số lời chỉ trích đến từ chủ tịch Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC), Brendan Carr, cho rằng cơ quan của ông có thể kiện đài truyền hình này.

Paramount đã sản xuất và phát hành bộ phim The Running Man, trong đó nhân vật phản diện là tập đoàn có tên The Network, một thực thể khổng lồ dường như đã hoàn toàn hợp nhất với chính phủ và sở hữu tất cả các phương tiện truyền thông, giải trí và một vài thứ tồi tệ hơn nhiều. Tất nhiên, Paramount đã trả khoản tiền khổng lồ 16 triệu USD cho Tổng thống Trump vào tháng 7 để giải quyết vụ kiện liên quan đến việc biên tập một cuộc phỏng vấn trên chương trình 60 Minutes của CBS News. Khoảng một tuần sau, Carr tuyên bố FCC sẽ phê duyệt việc sáp nhập Paramount và công ty truyền thông Skydance, thuộc sở hữu của David Ellison, con trai của ông trùm công nghệ Larry Ellison, một trong những người giàu nhất thế giới.

Paramount đã sản xuất và phát hành bộ phim The Running Man, trong đó nhân vật phản diện là tập đoàn có tên The Network, một thực thể khổng lồ dường như đã hoàn toàn hợp nhất với chính phủ và sở hữu tất cả các phương tiện truyền thông, giải trí và một vài thứ tồi tệ hơn nhiều

Gần đây, Paramount cũng bày tỏ sự quan tâm đến việc phát hành Rush Hour 4 với đạo diễn Brett Ratner chỉ đạo — chuỗi phim yêu thích của Tổng thống Trump và được cho là theo yêu cầu của ông. Ratner đã đạo diễn Melania, phim tài liệu về Đệ nhất phu nhân Melania Trump. Amazon Prime, công ty sở hữu MGM, đơn vị sản xuất After the Hunt, được cho là đã trả 40 triệu USD mua quyền phát hành bộ phim tài liệu này, đã ra mắt trên nền tảng của họ vào tháng 1 năm 2026. Amazon Prime cũng sẽ phát hành phim tài liệu ba tập về cuộc đời và những chuyến đi của bà Trump qua New York, Washington và Palm Beach.

Lý do cho những động thái như thế này và những động thái khác có thể được xem là mang tính đảng phái thì ít mà vì lợi ích tài chính mới nhiều: sau cùng các hãng phim Hollywood đều chịu trách nhiệm trước cổ đông và mục tiêu là tối đa hóa lợi nhuận. Các vụ thâu tóm và sáp nhập, bao gồm các công ty truyền thông và hãng phim — như thương vụ Netflix mua Warner Bros., hãng phim đã sản xuất Sinners, Superman và One Battle After Another — có thể đòi hỏi phải thuyết phục các quan chức chính phủ đồng ý.

Và với lịch sử của Trump trong việc dành sự quan tâm cá nhân cho các công ty truyền thông, một số người cảm thấy cần phải giữ quan hệ tốt với ông. Nhìn vào các đề nghị cạnh tranh từ Comcast, Paramount Skydance và Netflix để mua Warner Bros. Discovery mà xem: trong các bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Trump đã xúc phạm Brian L. Roberts, giám đốc điều hành của Comcast, công ty sở hữu NBC Universal (hãng phim đứng sau các phim Wicked).

Ariana Grande, trái, và Cynthia Erivo trong Wicked: For Good

Chung cuộc, Netflix đã công bố thỏa thuận mua lại công ty sau khi Ted Sarandos, đồng giám đốc điều hành của công ty, đến thăm Nhà Trắng vào cuối tháng 11, nhưng ngay sau đó David Ellison liền đưa ra đề nghị thâu tóm đầy thù địch đối với Warner Bros. Động thái này, với sự ủng hộ một phần từ con rể của Trump, Jared Kushner, diễn ra sau khi Ellison được nhìn thấy nói chuyện với tổng thống tại buổi lễ Kennedy Center Honors vài giờ trước đó.

Rõ ràng tiền bạc có tiếng nói, và hiện tại, dường như Hollywood đang nói hai giọng khác nhau. Tuy nhiên, điều đó đặt ra một câu hỏi: trong tương lai, liệu chúng ta có tiếp tục thấy những bộ phim có khuynh hướng chính trị từ các hãng phim lớn nữa không? Hay chúng sẽ là quá rủi ro cho lợi nhuận của các công ty trong tương lai? Chỉ thời gian mới trả lời được — nhưng năm 2025 có thể chứng minh là một bước ngoặt theo nhiều khía cạnh cho Hollywood.



*Phong trào để hình ảnh nền đen trên mạng xã hội nhằm phản đối bạo lực và nạn phân biệt chủng tộc trong lực lượng cảnh sát Mỹ sau vụ việc George Floyd bị sát hại.
**Khẩu hiệu của Superman trong truyện tranh gốc là “truth, justice and the American way” (tạm dịch: sự thật, công lý và lý tưởng Mỹ). [Tất cả chú thích là của ND]