2025 vừa qua là một năm tốt lành của điện ảnh Trung Quốc. Mới đến tháng 10 thì tổng doanh thu phòng vé đã vượt con số của cả năm ngoái. Tuy nhiên, xem xét kỹ hơn các con số cho thấy những thay đổi tinh tế phản ánh một ngành công nghiệp đang trong quá trình tái cấu trúc sâu sắc.

Zootopia 2, phát hành vào cuối tháng 11, nhanh chóng leo lên vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng năm 2025 phòng vé Trung Quốc

Chiến lược kinh điển là dựa vào phim bom tấn và phát hành vào thời điểm các kỳ lễ quốc gia vẫn là động lực mạnh mẽ cho doanh thu điện ảnh cả nước. Na Tra 2 — bộ phim ăn khách nhất mọi thời đại của Trung Quốc — và phim trinh thám kỳ án Detective Chinatown 1900, hai tác phẩm dẫn đầu dịp Tết Nguyên đán, lần lượt đứng thứ nhất và thứ ba về doanh thu trong năm. Zootopia 2, phát hành vào cuối tháng 11, nhanh chóng leo lên vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng năm 2025.

Tuy nhiên một cái nhìn cận cảnh hơn vào bảng xếp hạng lại tiết lộ những động lực mới đang nổi lên. Đầu tiên, quan niệm lâu đời cho rằng thời điểm phát hành quyết định thành công không còn đúng nữa. Trong số các dịp phát hành thường niên, chỉ có Tết Nguyên đán và kỳ nghỉ hè là liên tục có phim lọt vào top 10. Các phim phát hành vào dịp Quốc tế Lao động, Quốc khánh, Tết Dương lịch và các kỳ nghỉ ngắn khác đều không đạt kỳ vọng. Quá nhiều phim chen chúc vào những giai đoạn cao điểm này thường làm giảm doanh thu của từng phim.

Người xem phim xếp hàng chờ kiểm tra vé tại thành phố Tuân Hóa, tỉnh Hà Bắc, miền Bắc Trung Quốc, ngày 3 tháng 2 năm 2025

Trong khi đó, một số bộ phim dù bỏ qua các cao điểm vẫn thành công: cả phim hoạt hình Hollywood nhập khẩu Zootopia 2 và phim về Thế chiến II Evil Unbound đều khởi chiếu ngoài các kỳ nghỉ lễ lớn. Chứng tỏ khán giả ngày càng ít bị ràng buộc bởi quan niệm chỉ xem phim vào các dịp lễ lớn. Thị trường điện ảnh Trung Quốc đang từng bước chuyển dịch từ việc phụ thuộc vào kỳ nghỉ sang mô hình tiêu thụ điện ảnh bền vững, hàng ngày.

Thứ hai, quyết định của khán giả ngày càng bị chi phối bởi chất lượng phim và hiệu ứng truyền miệng. Kỳ nghỉ Quốc khánh tháng 10 truyền thống là thời điểm phát hành lớn thứ hai, sau Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, loạt phim dịp Quốc khánh 2025 đã thất bại không đưa được cái tên nào vào top 10, phần lớn vì khán giả không ấn tượng với chất lượng nội dung.

Ngược lại, thành tích phòng vé đặc biệt mạnh mẽ của các phim ra mắt vào mùa hè 2025 trực tiếp đến từ các phim chất lượng cao trong thời gian đó, ở nhiều thể loại. Dead to Rights, phim hoạt hình Nobody và The Legend of Hei II, phim cổ trang The Lychee Road, phim hài The Stage và phim hành động The Shadow’s Edge đều nhận được phản hồi tích cực từ khán giả, minh chứng cho sức mạnh và tiềm năng đáng kể của các xuất phẩm nội địa.

Thứ ba, doanh thu của từng phim riêng lẻ tiếp tục giảm. Trong khi các bom tấn dịp lễ từng thường xuyên vượt mốc 1 tỉ nhân dân tệ (142 triệu USD), thì nay những cột mốc như vậy ngày càng khó đạt được. Số lượng phim có lãi trong mỗi mùa ít đi, và tỷ lệ các phim có khả năng hòa vốn đang sụt giảm.

Những biến động của thị trường năm 2025 chỉ ra sự rạn nứt sâu sắc giữa tư duy thị trường đại chúng vốn có của ngành công nghiệp này với thực tế của “kỷ nguyên đa phương tiện” hiện nay ngày càng đa dạng lựa chọn giải trí cho khán giả. Việc lôi kéo họ đến rạp trở nên khó khăn hơn bao giờ hết — một vấn đề mà Hollywood cũng đang phải đối mặt.

Thị hiếu của khán giả cũng trở nên phân hóa hơn, không duy nhất phim nào chinh phục được lượng khán giả lớn và thống nhất như trước. Trong bối cảnh đa dạng này, logic thị trường đại chúng truyền thống đang dần mất hiệu quả, và những mô hình quen thuộc từng định hình ngành công nghiệp nay phải đối mặt khó khăn dồn dập. Vì thế một cách tư duy mới, tập trung vào phân khúc khán giả, đang chiếm ưu thế. Bằng cách nhắm mục tiêu riêng biệt vào các nhóm khán giả khác nhau, ngành công nghiệp này có thể bắt đầu đáp ứng nhiều nhu cầu hơn và thích nghi với một thị trường phim ảnh được định nghĩa bằng sự đa dạng chứ không đồng nhất.

Từ trái sang phải, áp phích các phim The Stage, Shanghai Wonton và The Last Dance

Trong sản xuất phim, điều này có nghĩa là phải phân biệt rõ giữa phim thương mại chính thống và phim dành cho phân khúc khán giả nhất định. Loại đầu tiên, tương tự các phim thị trường đại chúng hiện nay, vẫn vận hành theo mô hình đầu tư cao, lợi nhuận cao, nhưng số lượng phim nói chung nên giảm dần.

Hiện nay, chỉ có ba loại dự án thực sự phù hợp với cách tiếp cận này. Loại thứ nhất là các phim dựa trên tài sản trí tuệ (IP): những tác phẩm điện ảnh trong môi trường đa phương tiện, có khả năng thúc đẩy việc xây dựng thế giới đa phương tiện và đóng vai trò là chất xúc tác cho các vũ trụ câu chuyện và hệ sinh thái tiếp thị. Loại thứ hai nhấn mạnh vào tác động nghe nhìn mà chỉ có thể đạt được ở các rạp có công nghệ trình chiếu tối tân. Loại thứ ba là điện ảnh giàu sự đồng cảm: những bộ phim thu hút tình cảm của số đông — ví dụ như trải nghiệm của Trung Quốc trong Thế chiến II — và chuyển những cảm xúc chung đó thành doanh thu đáng kể ở phòng vé.

Ngược lại, phim thương mại dành theo phân khúc khán giả nhắm tới nhóm khán giả cụ thể dựa trên các yếu tố như thị hiếu, vùng miền hoặc thể loại ưa thích. Đây là hạng mục nên trở thành phương thức sản xuất phim thương mại chủ đạo trong những năm tới.

The Lychee Road

Những dự án này không chỉ phải điều chỉnh quy mô sản xuất và định hướng sáng tạo phù hợp với nhóm nhân khẩu học mục tiêu, mà còn phải định hình các lựa chọn sáng tạo dựa trên đặc điểm của đối tượng khán giả đó. Trong ngành công nghiệp hiện nay, am hiểu và xác định khán giả cụ thể thường hữu ích hơn là khái niệm mơ hồ “công chúng chung chung”.

Các bộ phim ra mắt gần đây là những ví dụ điển hình: với trọng tâm là kinh kịch, bộ phim hài The Stage thu về phần lớn doanh thu từ khán giả trung niên và cao tuổi; phim cổ trang The Lychee Road mượn lịch sử Trung Quốc làm ẩn dụ để nói về môi trường làm việc đương đại, và do đó cộng hưởng mạnh mẽ với giới nhân viên văn phòng; phim lấy bối cảnh Thượng Hải Shanghai Wonton thu về hơn 90% doanh thu tại chính thành phố này; và The Last Dance, miêu tả phong tục tang lễ ở vùng Đồng bằng sông Châu Giang, gây được tiếng vang lớn tại tỉnh Quảng Đông, Hồng Kông và Macao.

Cách tiếp cận theo phân khúc trong sản xuất phải đi đôi với các chiến lược phân phối và trình chiếu theo phân khúc tương ứng. Bên cạnh các rạp chiếu truyền thống, ngành công nghiệp nên phát triển các địa điểm chuyên biệt. Các rạp cao cấp được trang bị hệ thống nghe nhìn hiện đại sẽ rất phù hợp để trình chiếu các bộ phim tập trung vào trải nghiệm cảm giác mạnh. Trong khi đó, các rạp chiếu phim xã hội, những địa điểm định vị là một phần của môi trường giải trí rộng lớn hơn và cung cấp các lựa chọn tiêu dùng đa dạng, đặc biệt phù hợp với các phim dựa trên sở hữu trí tuệ.

Khán giả xem phim đứng trước các áp phích phim tại một rạp chiếu ở Thượng Hải, ngày 29 tháng 9 năm 2025

Ngoài các rạp chiếu chuyên biệt truyền thống, rạp trực tuyến cũng đáng để khám phá. Là một kênh song song với rạp truyền thống, chúng có thể giúp các bộ phim nhắm đến đối tượng khán giả cụ thể và các tác phẩm nghệ thuật tiếp cận khán giả mục tiêu hiệu quả hơn. Bỏ qua phát hành tại rạp để ra mắt trực tuyến có thể giảm chi phí và rào cản sản xuất phim, khuyến khích nhiều nhà sáng tạo tham gia vào lĩnh vực này.

Mặc dù thị trường điện ảnh Trung Quốc phải đối mặt với nhiều thách thức trong năm 2025, đây cũng là cơ hội đổi mới cấu trúc có ý nghĩa. Nếu những nỗ lực cải thiện chất lượng sản xuất phim kết hợp với việc áp dụng rộng rãi tư duy phân khúc, ngành công nghiệp này hoàn toàn có cơ hội duy trì sự năng động và khả năng phục hồi trong những năm tới.

Từ Labubu đến phim bom tấn, 2025 là năm Trung Quốc phát triển quyền lực mềm? 1. Labubu, sức mạnh mềm kín đáo kiểu “xấu mà dễ thương”, đang thách thức nước Mỹ Những con búp bê do Trung Quốc sản xuất, một hiện tượng toàn cầu thú vị, mang đến cho Bắc Kinh cơ hội thâm nhập vào điểm yếu sâu sắc của Mỹ. 2. “Thay đổi lớn”: Tại sao việc học tiếng Quan thoại đang mất dần sức hấp dẫn ở phương Tây Các số liệu hiện có cho thấy nhiệt tình học tiếng Quan thoại ở nước ngoài đang giảm dần sau nhiều năm tăng trưởng nhanh chóng, các nhà phân tích chỉ ra các vấn đề về kinh tế và hình ảnh của Trung Quốc. 3. Phim cung đấu chinh phục màn ảnh toàn cầu: Liệu Trung Quốc đã tạo dựng được quyền lực mềm mới? Khi người hâm mộ nước ngoài say mê phim bộ trực tuyến ăn khách của Trung Quốc, các chuyên gia cho rằng những sản phẩm được đầu tư công phu có thể nâng cao hình ảnh của đất nước trên trường quốc tế. 4. Phim hoạt hình Na Tra 2 của Trung Quốc vẫn đang giữ vững vị trí phim hoạt hình ăn khách nhất mọi thời đại Thời kỳ các nhà làm phim Trung Quốc phải vất vả để tái tạo thành công kinh tế của các tác phẩm nước ngoài như Kung Fu Panda đã qua rồi. Du khách chụp ảnh lưu niệm với bức tranh tường có hình ảnh từ bộ phim hoạt hình ăn khách Na Tra 2 tại làng Đông Phong, tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc vào ngày 1 tháng 3 năm 2025 5. Tại sao văn hóa bình dân Trung Quốc cuối cùng cũng có thể chiếm được vị trí xứng đáng Từ văn học mạng đến trò chơi điện tử, văn hóa Trung Quốc đang thu hút người hâm mộ ở nước ngoài, trong khi các sáng kiến quyền lực mềm do nhà nước tài trợ thất bại. 6. Phim bộ siêu ngắn gây nghiện của Trung Quốc cho thấy nhu cầu thương mại thúc đẩy sự bùng nổ của phát trực tuyến Các chủ đề của phim bộ siêu ngắn ngày càng đa dạng, bao gồm các mối quan hệ gia đình, sự trưởng thành cá nhân, giáo dục, võ thuật, tình yêu và du hành thời gian. Ảnh: cảnh phim Thịnh giả phân đức lạp /Summer Rose là một trong những tác phẩm ăn khách gần đây, được đánh giá cao về chất lượng hình ảnh điện ảnh, diễn xuất tinh tế và tính thẩm mỹ xuất sắc. Bộ phim đã đạt hơn 4 tỉ lượt xem Ngành công nghiệp nghe nhìn trực tuyến của Trung Quốc, đặc biệt là phim bộ siêu ngắn ăn nên làm ra, đang mở rộng tầm ảnh hưởng cả trong nước và quốc tế, với quy mô thị trường tăng vọt lên 1,22 nghìn tỉ nhân dân tệ (168 tỉ đôla Mỹ) vào năm 2024, theo các quan chức và người trong ngành.