Nhân vật & Sự kiện

Kỷ niệm 50 năm phát sóng Doctor Who

23/11/2013

Trong lịch sử truyền hình, cũng có những bộ phim đã được lên sóng hàng chục năm, nhưng chưa có phim nào tồn tại lâu như Doctor Who của Anh. Ngày 23/11/2013 đánh dấu 50 năm kể từ lần phát sóng tập phim đầu tiên của loạt phim này trên kênh truyền hình BBC.

Doctor Who là loạt phim khoa học viễn tưởng, kể về một người ngoài hành tinh mang tên The Doctor, thuộc chủng tộc Time Lord (tạm dịch: Chúa tể Thời gian) đến từ hành tinh Gallifrey. Loạt phim xoay quanh những cuộc phiêu lưu của Doctor và các bạn đồng hành chu du khắp thời gian và không gian trong một tàu vũ trụ mang tên TARDIS.

Bí quyết làm nên tuổi thọ của Doctor Who là loài Time Lord là một giống loài gần như bất tử. Khi cận kề cái chết, một Time Lord như Doctor có thể tái tạo tất cả các tế bào trong cơ thể và hồi sinh trong một diện mạo hoàn toàn mới. Điều này cho phép các nhà làm phim đưa các diễn viên mới vào vai Doctor. Tính đến nay, đã có mười một diễn viên đóng vai Doctor, và con số này sắp lên tới 12. Vì là người sống lâu nghìn tuổi, các bạn đồng hành của Doctor, đến một lúc nào đó, bằng một cách nào đó, cũng phải ra đi. Ngoài việc tạo mới mẻ cho bộ phim, đây cũng là nguồn gốc của những nỗi đau chất chồng qua thời gian của Doctor.

Doctor Who kỷ niệm 50 năm phát sóng

Trừ thời gian gián đoạn từ năm 1989 đến 2005, Doctor Who đã xuất hiện đều đặn trên truyền hình Anh từ năm 1963, gắn bó với nhiều thế hệ khán giả nước này và giờ đây cũng đang nhanh chóng chinh phục khán giả quốc tế. Để kỷ niệm 50 năm lên sóng, tập phim đặc biệt mang tên The Day of the Doctor sẽ được phát sóng cùng một lúc ở 75 quốc gia và chiếu ở dạng 3D ở một số rạp chiếu chọn lọc. Có thể xem đây là một trong những sự kiện truyền hình đáng chú ý nhất của năm 2013.

DOCTOR WHO PHẢN ÁNH SỰ KIỆN ĐỜI THỰC NHƯ THẾ NÀO?

Khi Doctor Who lên sóng lần đầu vào 17 giờ 15 phút (giờ Anh) ngày 23/11/1963, các mặt báo và chương trình thời sự đều bận rộn với tin về vụ ám sát Tổng thống Mỹ John F. Kennedy diễn ra ngày hôm trước.

Sự kiện kinh hoàng ở Dallas, Texas này cũng làm lu mờ tin hai nhà văn nổi tiếng của Anh là C.S. Lewis và Aldous Huxley qua đời, cùng ngày 22/11/1963.

Diện mạo bên ngoài của TARDIS

Dù bước đầu tiên qua ngưỡng cửa tàu vũ trụ TARDIS có hơi giống bước tiến vào Narnia của Lewis trong truyện The Lion, the Witch and the Wardrobe, những sự kiện mang tính lịch sử diễn ra trong những thập kỷ ngay trước đó đã tạo nhiều ảnh hưởng tới hướng đi những năm đầu của Doctor Who.

“Bộ phim là sản phẩm của thời kỳ hậu Thế chiến II,” Graeme Burk, đồng tác giả cuốn sách Who's 50 - The 50 Doctor Who Stories to Watch Before You Die, cho biết.

“Khoa học viễn tưởng trong Doctor Who chịu nhiều ảnh hưởng của khái niệm khoa học viễn tưởng hậu chiến tranh của Brian Aldiss và John Wyndham, và, một phần nào đó, của cả C.S. Lewis.

“Những câu chuyện đầu tiên về loài Dalek được viết bởi các biên kịch lớn lên trong sự đe dọa của Phát xít Đức và chiến tranh.”

Hình ảnh trong tập đầu tiên của Doctor Who, An Unearthly Child

Tập phim Doctor Who đầu tiên, mang tựa đề An Unearthly Child, đưa Doctor (William Hartnell là diễn viên đầu tiên đóng vai này) và các bạn đồng hành trở lại thời Đồ đá, và ở đó họ gặp một bộ tộc con người đã đánh mất bí quyết tạo lửa.

“Trong phim có lời thoại đại ý là lửa là thứ cần thiết, nhưng một số người trong bộ tộc cảm thấy lửa lại là một mối đe dọa,” Burk nói.

“Tập phim này được chiếu một năm sau cuộc Khủng hoảng tên lửa Cuba vào năm 1962, thế nên rõ ràng là có sự ví von giữa vũ khí hạt nhân trong vai trò một thứ có lợi nhưng cũng có khả năng tiêu diệt hàng loạt.”

Tập tiếp theo, The Daleks, giới thiệu kẻ thù nổi tiếng nhất trong Doctor Who.

Tàu TARDIS hạ cánh trên hành tinh Skaro sau khi ở đây diễn ra một cuộc chiến tranh nguyên tử và chỉ có hai giống loài còn sống sót: Dalek, một loài vật sống trong những vỏ bọc kim loại chuyên khiêu chiến và Thal, một loài phản đối chiến tranh.

Hình ảnh trong tập The Daleks

Lên sóng gần 20 năm sau Thế chiến lần thứ hai, phép ẩn dụ gợi tưởng về chiến tranh hạt nhân không hề khó nhận ra, và nhiều người từng đem loài Dalek ra so sánh với Phát xít Đức.

“Chiến tranh lạnh và Thế chiến lần thứ hai hợp lại trong cuộc đối đầu đầu tiên với loài Dalek,” Tiến sĩ Graham Saunders, thuộc Khoa Điện ảnh, Sân khấu và Truyền hình Đại học Reading, nói.

Ảnh hưởng từ Thế chiến lần thứ hai còn hiện diện mạnh mẽ hơn trong câu chuyện về loài Dalek thứ hai, Dalek Invasion of Earth được chiếu năm 1964, với bối cảnh là Trái đất thể kỷ 22.

Dalek trong tập The Dalek Invasion of Earth

Tập phim như đang đặt giả định về một thế giới nếu Phát xít Đức thắng, theo lời giải thích của Mark Campbell, tác giả Doctor Who: The Complete Guide.

“Dù tập phim diễn ra vào thời điểm tương lai với hóa trang và trang phục lạ lùng, phong cảnh vẫn là nước Anh thập kỷ 40-50. Vẫn còn cờ và khẩu hiệu ở khắp nơi, những con mắt của đám Dalek trông không khác kiểu chào của Phát xít Đức là mấy. Những hình ảnh như thế có ảnh hưởng mạnh mẽ với những ai từng chiến đấu.”

Khi biên kịch Terry Nation lật lại những trang sử Skaro trong tập phim năm 1975, Genesis of the Daleks (với Tom Baker trong vai Doctor thứ tư), những sự gợi tưởng đến Phát xít Đức còn trở nên hiển nhiên hơn.

Trong phim, nhà khoa học Davros bắt đầu chiến dịch tạo một chủng tộc thượng đẳng trong khi giới quân đội tìm cách hủy diệt loài Thal.

Doctor của Tom Baker gặp Davros trong Genesis of the Daleks

Như Tiến sĩ Saunders nhận xét, cảnh Davros gào thét về sức mạnh của Dalek trong hang ổ ngầm dưới đất của hắn trông không khác gì “Hitler thao thao trong boongke.”

Công nghệ nổi dậy

Nếu tập phim Doctor Who lên sóng trong năm 2013, The Bells of Saint John có những cảnh diễn ra trong tòa nhà The Shard nổi tiếng ở London, thì tập phim năm 1966 The War Machines đưa William Hartnell trong vai Doctor đến thăm Tháp Bưu điện London (giờ mang tên Tháp BT), một tòa nhà vừa khai trương trước đó một năm.

Trong tòa nhà là Wotan, một siêu máy tính có khả năng tạo ra những trí thông minh nhân tạo, có khả năng di động và cầm vũ khí để thống trị thế giới.

Bộ phim lấy đà từ những cuộc tranh luận đang diễn ra về những bước tiến công nghệ vào thời điểm đó. “Tôi nghĩ Doctor Who luôn hấp dẫn hơn khi phản ánh và bình luận về những sự kiện đương thời thay vì chỉ làm phim cho có," Tiến sĩ Saunders nói.

Doctor trong The War Machines

“Trong The War Machines, máy tính phát điên và tạo ra những bộ máy chiến tranh này. Đây chính là câu chuyện về nhân vật Kẻ hủy diệt được tạo ra trước thời đại mấy chục năm.”

“Những nhân vật Doctor trong các phần phim cũ đều nhìn máy tính với thái độ đa nghi. Trong tập The Ice Warriors (1967), Doctor tự tính toán mọi thứ vì ông không tin tưởng máy tính. Trong phim Doctor Who bản mới (từ năm 2005 trở đi), Doctor có vẻ thoải mái hơn với máy móc, nhưng đó cũng là phản ánh về thời đại của chúng ta.”

“Trong các tập phim Doctor Who cũ, đến tận những năm 1970, nếu có xuất hiện máy tính thì đều là những cỗ máy khổng lồ với cuộn băng to lớn xoay vòng, và phần lớn thời gian chúng có mục đích xấu xa.”

The War Machines dựa theo ý tưởng của Tiến sĩ Kit Pedler, nhà cố vấn khoa học không chính thức của đoàn làm phim Doctor Who, người từng tạo ra loài kẻ thù được yêu thích thứ hai của loạt phim, Cybermen.

Xuất hiện lần đầu trong tập phim cuối cùng của William Hartnell, The Tenth Planet (1966), Cybermen từng là người, nhưng đã dùng máy móc để thay thế bộ phận con người của mình.